Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa Ama-Orange Ekhaya
Kushicilelwe: Januwari 5, 2026 11:44:25 UTC
Ukutshala amawolintshi ekhaya kuletha injabulo yokuvuna izithelo zakho ezimnandi nezinoshukela ngenkathi unezela ubuhle engadini yakho noma egcekeni. Kungakhathaliseki ukuthi unegceke elikhulu noma i-balcony enelanga nje, izihlahla zamawolintshi zingachuma ezindaweni ezahlukene ngokunakekelwa okufanele.
A Complete Guide to Growing Oranges at Home

Lo mhlahlandlela ophelele uzokuqondisa kukho konke okudingeka ukwazi mayelana nokukhulisa amawolintshi, kusukela ekukhetheni izinhlobo ezifanele kuya ekuvuneni izithelo zakho zokuqala ezitshalwe ekhaya.
Izinzuzo Zokutshala Amawolintshi Akho
Ngaphambi kokuthi singene endleleni yokwenza izinto, ake sihlole ukuthi kungani ukutshala amawolintshi akho kuwufanele umzamo. Amawolintshi akhuliswe ekhaya ngokuvamile anambitheka kamnandi futhi anambitheka kakhulu kunezinhlobo ezithengwa esitolo, ezivame ukukhethwa ngaphambi kokufika ekuvuthweni okuphezulu. Ngaphandle kokunambitha, ukutshala amawolintshi ekhaya kunikeza izinzuzo eziningana:
Izinzuzo Zempilo
Amawolintshi agcwele i-vitamin C, i-fiber, kanye nama-antioxidants. Ukuba namawolintshi amasha ezandleni zakho kukhuthaza ukudla okulula okunempilo futhi kuqinisekisa ukuthi uthola inzuzo ephezulu yokudla okunempilo ezithelweni ezivuthwe kakhulu.
Umthelela Wezemvelo
Ukutshala izithelo zakho kunciphisa ukukhishwa kwemfucuza kanye nokukhishwa kwezinto zokuhamba okuhambisana nemikhiqizo ethengwe esitolo. Kuyisinyathelo esincane kodwa esinenjongo esiya ekuphileni okusimeme kanye nokunciphisa umthelela wakho wekhabhoni.
Isikhalazo Sobuhle
Izihlahla ze-orange ziyizitshalo ezinhle zokuhlobisa ezinamahlamvu aluhlaza okotshani, izimbali ezimhlophe ezinephunga elimnandi, nezithelo ezikhanyayo. Zengeza isithakazelo esibonakalayo ezingadini, emagcekeni nasezindaweni zangaphakathi unyaka wonke.
Inani Lemfundo
Ukutshala amawolintshi kunikeza amathuba amahle okufunda ezinganeni nakubantu abadala ngokufanayo mayelana nemijikelezo yokuphila kwezitshalo, ukuthuthwa kwempova, kanye nokukhiqizwa kokudla. Kuyisifundo sesayensi esiphilayo khona kanye egcekeni lakho.
Izinhlobo Ezinhle Kakhulu Zama-Orange Zokukhulisa Ekhaya
Ukukhetha uhlobo olufanele lwe-orange kubalulekile ukuze uphumelele, ikakhulukazi uma utshala endaweni enesimo sezulu esingesihle. Ezinye izinhlobo ziqine kakhulu emakhazeni, kanti ezinye zilungele kangcono ukutshala ezitsheni. Nazi ezinye izinketho ezinhle kakhulu zabalimi basekhaya:

Amawolintshi enkaba
Izici: Izithelo ezimnandi, ezingenambewu ezine-"inkaba" ehlukile phansi. Kulula ukuzihluba nokuzihlukanisa.
Izimo zokukhula: Izindawo ze-USDA 9-10, zidinga ilanga eligcwele kanye nokuvikelwa emimoyeni enamandla.
Usayizi: Izihlahla ezijwayelekile zifinyelela kumamitha angu-15-20, izinhlobo ezincane zingamamitha angu-8-12.
Isikhathi sokuvuna: Ebusika kuya ekuqaleni kwentwasahlobo (Novemba kuya kuJuni).
Amawolintshi aseValencia
Izici: Izithelo ezinojusi ezinembewu encane, zinhle kakhulu ekujuleni. Uhlobo lwewolintshi olukhuliswa kakhulu emhlabeni jikelele.
Izimo zokukhula: Izindawo ze-USDA 9-11, zibekezelela ukushisa kangcono kunezinye izinhlobo.
Usayizi: Izihlahla ezijwayelekile zifinyelela kumamitha angu-12-18, izinhlobo ezincane zingamamitha angu-6-10.
Isikhathi sokuvuna: Ekupheleni kwentwasahlobo kuya ekwindla (ngoMashi kuya ku-Okthoba).
Amawolintshi Egazi
Izici: Inyama ebomvu ehlukile kanye nokunambitheka okuhlukile okufana nokwejibha. Kuncane kunezinye izinhlobo zamawolintshi.
Izimo zokukhula: Izindawo ze-USDA 9-10, zidinga ubusuku obupholile ukuze zikhule zibe nombala obomvu.
Usayizi: Izihlahla ezijwayelekile zifinyelela kumamitha angu-12-15, izinhlobo ezincane zingamamitha angu-6-8.
Isikhathi sokuvuna: Ebusika kuya ekuqaleni kwentwasahlobo (Disemba kuya ku-Ephreli).
Izinhlobo Ezincane Zokukhulisa Izitsha
Uma unesikhala esincane noma uhlala endaweni ebandayo, izinhlobo ze-orange ezimfushane ziyindlela engcono kakhulu ongakhetha kuyo. Lezi zingatshalwa ezitsheni bese zithuthwa endlini ngesikhathi sezulu esibandayo:
I-Calamondin Orange
I-citrus encane, ehlotshisiwe ekhiqiza izithelo ezimuncu, ezifana ne-mandarin. Ifaneleka kakhulu ekukhuleni esitsheni futhi ingakhula kahle endlini ngokukhanya okufanele. Ifinyelela kumamitha angu-1.5-2 ezitsheni.
I-Trovita Orange
I-orange emnandi, cishe engenambewu eqinile kakhulu kunezinhlobo eziningi. Ukukhula okuncane kwenza kube kuhle kakhulu ezitsheni. Ifinyelela ubude obungamamitha angu-1.5-1.5 ezitsheni.
Izidingo Zesimo Sezulu Nenhlabathi
Ukuqonda izimo ezifanele zokukhula kwezihlahla zamawolintshi kuzokwandisa kakhulu amathuba akho okuphumelela. Nakuba amawolintshi evame ukukhuliswa ezindaweni ezishisayo, izinhlobo eziningi zingazivumelanisa nezimo ezahlukene ngokunakekelwa okufanele.
Ukucatshangelwa Kwesimo Sezulu
Izihlahla ze-orange zikhula kahle ezindaweni ezifudumele ngalezi zimo ezinhle kakhulu:
| Isimo | Ibanga Elifanele | Amanothi |
| Izinga lokushisa | 60-90°F (15-32°C) | Izihlahla zingalimala ngaphansi kwama-28°F (-2°C) |
| Ukukhanya kwelanga | Amahora angu-8-10 nsuku zonke | Ilanga eligcwele libalulekile ekukhiqizeni izithelo |
| Umswakama | 40-60% | Ukoma kakhulu kungacindezela izihlahla; umswakama kakhulu kungadala izifo |
| Izindawo ze-USDA | 9-11 | Ukukhulisa izitsha kufinyelela ezindaweni ezingu-4-8 |
Izidingo Zomhlaba
Izihlahla zamawolintshi zikhetha ngokucophelela izimo zenhlabathi yazo. Ukwakheka kwenhlabathi okufanele kuzokhuthaza ukukhula kwezimpande okunempilo kanye nokumuncwa kwezakhamzimba:
- Uhlobo lomhlabathi: Inhlabathi yesihlabathi esimanzi noma inhlabathi enomswakama ekhipha amanzi kahle ilungele kahle. Inhlabathi yobumba obunzima ingaholela ekuboleni kwezimpande.
- Izinga le-pH: Elincane kakhulu kuya kwele-neutral (6.0-7.5). Hlola inhlabathi yakho bese ulungisa uma kudingeka.
- Ukugeleza kwamanzi: Ukugeleza kwamanzi okuhle kubalulekile. Izihlahla zamawolintshi azikwazi ukubekezelela izimo zamanzi amaningi.
- Izinto eziphilayo: Zicebile ngezinto eziphilayo ukuze zigcine umswakama ngenkathi zivumela amanzi amaningi ukuthi aphume.
- Ukujula: Okungenani inhlabathi enhle engamamitha angu-3-4 ukuze kuthuthukiswe kahle izimpande.
Icebiso Lokuzivumelanisa Nesimo Sezulu: Uma isimo sezulu sendawo yakho singakulungele ukutshala amawolintshi emhlabathini, ukukhulisa izitsha ngokuvikelwa okufanele ebusika kungakuvumela ukuthi ukhule amawolintshi ezindaweni 4-8. Lungela ukuhambisa izitsha ngaphakathi noma endaweni evikelwe ngesikhathi sezulu esibandayo.

Ukutshala Umuthi Wakho We-Orange
Kungakhathaliseki ukuthi uqala ngesithombo noma ukhula ngembewu, amasu okutshala afanele abalulekile ekusunguleni izihlahla zamawolintshi ezinempilo ezizothela izithelo eziningi iminyaka eminingi ezayo.
Ukutshala kusuka ezitshalweni (Kuyanconywa)
Iningi labalimi basekhaya liqala ngezihlahla ezincane ezixhunyelelwe ezivela ezindaweni zokukhulisa izitshalo, ezivame ukuqala ukukhiqiza izithelo zingakapheli iminyaka emi-3-5. Nansi indlela yokuzitshala kahle:
- Isikhathi: Tshala entwasahlobo ngemva kokuba yonke ingozi yesithwathwa isidlulile, noma ekwindla ezindaweni ezifudumele (izindawo 9-11).
- Ukukhetha indawo: Khetha indawo enelanga eliqondile amahora angu-8-10 kanye nesivikelo emimoyeni enamandla.
- Isikhala: Vumela amamitha angu-12-25 phakathi kwezihlahla ezijwayelekile noma amamitha angu-6-10 ezinhlobo ezincane.
- Ukulungiselela imigodi: Bamba imbobo ebanzi kabili kunebhola lempande kodwa kungabi ngaphezu kokuphakama kwebhola lempande.
- Ukujula kokutshala: Beka isihlahla ukuze i-graft union (ukuvuvukala okubonakalayo esiqwini) ihlale amasentimitha angu-4-6 ngaphezu kwenhlabathi.
- Ukugcwalisa: Gcwalisa izimpande ngenhlabathi yemvelo exutshwe nomquba (isilinganiso esingu-70:30). Gwema ukufaka umanyolo ngqo emgodini wokutshala.
- Ukunisela: Dala isitsha esizungeze isihlahla bese unisela kahle, uvumele ukuthi sihlale phansi.
- Ukumboza: Faka amasentimitha angu-2-3 emboza ngezinto eziphilayo endaweni eyindilinga engamamitha amathathu uzungeze isihlahla, usigcine siqhele ngamasentimitha angu-6 ukusuka esiqwini.

Ukukhula Ngembewu (Kwabathandi)
Ukutshala amawolintshi ngembewu kungenzeka kodwa kuza nemingcele. Izihlahla ezikhuliswe ngembewu:
- Kuthatha iminyaka engu-7-10 ukukhiqiza izithelo
- Kungase kungabi izithelo ezifana nezomzali
- Ngokuvamile zikhula zibe nkulu kunezinhlobo ezihlanganisiwe
- Ingenza izitshalo zokuhlobisa ezithakazelisayo
Uma ungathanda ukuzama ukukhulisa imbewu njengomsebenzi wokuhlola noma wezemfundo:
- Khipha imbewu ku-orange omusha, ongokwemvelo.
- Hlanza kahle bese ucwilisa emanzini amahora angama-24 (lahla imbewu entantayo).
- Tshala u-1/2 intshi ujule engxubeni yokubhaka ekhipha amanzi kahle.
- Gcina inhlabathi imanzi futhi ifudumele njalo (70-80°F).
- Izithombo kufanele zivele zingakapheli amasonto amabili kuya kwamathathu.
- Tshala ezitsheni ezinkulu njengoba zikhula.
- Phuma ngaphandle unomphela kuphela ngemva kokuba izihlahla sezimile kahle (iminyaka eyi-1-2).
Ukutshala Isitsha
Uma kunezindawo ezimbalwa noma isimo sezulu esibandayo, ukukhulisa izitsha kungcono kakhulu:
- Usayizi wesitsha: Qala ngebhodwe elingamagaloni angu-5 lezihlahla ezincane, ekugcineni udlulele esitsheni esingamagaloni angu-15-20.
- Ukukhipha Amanzi: Qinisekisa ukuthi isitsha sinezimbobo eziningi zokukhipha amanzi.
- Indawo yokubhaka: Sebenzisa ingxube ye-citrus esezingeni eliphezulu noma wenze eyakho ngezingxenye ezilinganayo zenhlabathi yokubumba, i-perlite, kanye nomquba.
- Ukujula kokutshala: Beka phezulu kwebhola lempande ngamasentimitha angu-1-2 ngaphansi komphetho wesitsha.
- Ukuhamba: Cabanga ngokubeka izitsha ezinkulu kuma-caddy ezitshalo anamasondo ukuze kube lula ukuhamba.
Ukunakekelwa Okubalulekile Kwezihlahla Zama-Orange
Ukunakekelwa okufanele kubalulekile ekukhuleni okunempilo kanye nokukhiqizwa kwezithelo eziningi. Landela lezi ziqondiso ukuze ugcine izihlahla zakho zamawolintshi zichuma unyaka wonke.
Ukunisela
Ukunisela kahle mhlawumbe kuyisici esibaluleke kakhulu ekunakekelweni kwesihlahla samawolintshi. Ukuthola ibhalansi efanele kubalulekile:
- Izihlahla ezintsha: Nisela izikhathi ezingu-2-3 ngesonto emasontweni ambalwa okuqala, bese unciphisa kube kanye ngesonto.
- Izihlahla ezimile: Amanzi ajulile njalo ezinsukwini ezingu-7-14 kuye ngesimo sezulu kanye nezimo zenhlabathi.
- Izihlahla zesikhongozeli: Nisela lapho inhlabathi engaphezulu engamasentimitha amabili izwakala yomile uma uyithinta.
- Indlela Yokwenza: Nisela kancane kancane futhi ngokujulile emgqeni wokuconsa (onqenqemeni lwangaphandle lwamagatsha), hhayi esiqwini.
- Izimpawu zokunisela ngokweqile: Amaqabunga aphuzi, ukuwa kwamaqabunga, kanye nenhlabathi emanzi.
- Izimpawu zokucwila emanzini: Ukubuna, amaqabunga agobile, kanye nokuwa kwezithelo ngaphambi kwesikhathi.
Ungalokothi uvumele izihlahla zamawolintshi zihlale emanzini amile. Lokhu kungaholela ngokushesha ekuboleni kwezimpande, okuyimbangela evamile yokufa kwezihlahla.

Ukuvundisa
Izihlahla zamawolintshi zidla ukudla okunzima okudinga ukuvundiswa njalo ukuze zikhule kahle futhi zikhiqize izithelo:
- Uhlobo lomanyolo: Sebenzisa umanyolo olinganiselayo, okhipha kancane owenzelwe ngqo izihlahla ze-citrus (isb., 8-8-8 noma 10-10-10).
- Izihlahla ezincane: Faka umanyolo olula njalo emavikini angu-6-8 ngesikhathi sokukhula.
- Izihlahla ezivuthiwe: Faka umanyolo kathathu ngonyaka—ekuqaleni kwentwasahlobo, ekuqaleni kwehlobo, kanye nasekuqaleni kwekwindla.
- Ukusetshenziswa: Sakaza umanyolo ngokulinganayo kusukela esiqwini kuya ngale kancane komugqa wokuconsa, bese unisela kahle.
- Ama-Micronutrients: Qaphela izimpawu zokuntuleka, ikakhulukazi i-magnesium, i-zinc, kanye ne-iron, ezivame kakhulu kuma-citrus.
Ukuthena
Nakuba izihlahla zamawolintshi zingadingi ukunqunywa okukhulu, ukunqunywa okunenhloso kusiza ekugcineni impilo yezihlahla kanye nokukhiqizwa kwezithelo:
- Isikhathi: Sika ngemva kokuvuna nangaphambi kokuba ukukhula kwentwasahlobo kuqale. Okufanele ukususe: Amagatsha afile noma agulayoUkuwela noma ukuhlikihla amagatshaAmahlumela avela ngaphansi kwe-graft unionAmahlumela amanzi (amahlumela aqinile aqondile)
- Ukubumba: Gcina isikhungo sivulekile ukuze kungene ukukhanya futhi kujikeleze umoya.
- Ukulawula ukuphakama: Ukuze kube lula ukuvuna, gcina ukuphakama kwesihlahla kulawuleka ngokusika amagatsha aphezulu.

Ukulawula Izinambuzane Nezifo
Izihlahla zamawolintshi zingabhekana nezinselele ezahlukahlukene ezivela ezinambuzaneni nasezifweni. Ukuhlonza kanye nokungenelela kusenesikhathi kubalulekile ekugcineni impilo yezihlahla kanye nekhwalithi yezithelo.
Izinambuzane Ezivamile
| Izinambuzane | Izimpawu | Ukwelashwa |
| Izintwala | Amaqabunga asontekile, izinsalela ezinamathelayo, izinambuzane ezincane eziluhlaza/ezimnyama ekukhuleni okusha | Insipho yokubulala izinambuzane, uwoyela we-neem, noma ulethe izinambuzane eziwusizo njengezinambuzane zabesifazane |
| Abavukuzi Bamaqabunga E-Citrus | Imizila nemigudu esiliva emaqabungeni | Imikhiqizo esekelwe ku-Spinosad, gwema ukunqunywa ngokweqile kwezitshalo ezintsha |
| Isikali Izinambuzane | Amaqhubu amancane eziqwini nasemaqabungeni, amaqabunga ephenduka aphuzi | Amafutha ezitshalo, amafutha e-neem, noma izibulala-zinambuzane ezisebenza ngokujwayelekile |
| Izibungu zesicabucabu | Ulwelwesi oluncane, amaqabunga aqinile, ukugoba kwamaqabunga | Izifutho zamanzi ezivamile, insipho yokubulala izinambuzane, noma imithi yokubulala izinambuzane |
Izifo Ezivamile
| Izifo | Izimpawu | Ukuphathwa |
| I-Citrus Canker | Izilonda eziqinile eziphakanyisiwe emaqabunga, eziqwini, nasezithelo | Susa izingxenye ezithelelekile, imithi yokubulala isikhunta esekwe kuthusi, gwema ukuchelela ngaphezulu |
| Ukubola kwezimpande | Amaqabunga aphuzi, ayabuna, amagatsha ayafa | Thuthukisa ukugeleza kwamanzi, nciphisa ukuchelela, imithi yokubulala isikhunta equkethe i-fosetyl-al |
| Ukulima Okuluhlaza Kwe-Citrus | Amaqabunga anamabala, izithelo ezibabayo ezinqunyiwe, amahlumela aphuzi | Susa izihlahla ezithelelekile, lawula izinambuzane ze-psyllid, usekele ukudla okunempilo |
| I-Melanose | Amabala amancane amnyama ezithelweni nasemaqabungeni, ukuthungwa kwephepha lesihlabathi | Sika ukhuni olufile, imithi yokubulala isikhunta yethusi, uthuthukise ukuhamba komoya |

Izindlela Zokuvimbela
Indlela engcono kakhulu yokulawula izinambuzane nezifo ukuvimbela:
- Gcina isikhala esifanele phakathi kwezihlahla ukuze kuzungezwe umoya omuhle
- Gwema ukuchelela ngaphezulu ukuze ugcine amaqabunga omile
- Susa amaqabunga awile nezithelo ngokushesha
- Hlola njalo izihlahla ukuze uthole izimpawu zokuqala zezinkinga
- Gcina amandla esihlahla ngokudla okunempilo nangokunisela
- Cabanga ukwethula izinambuzane ezizuzisayo njengezinambuzane zabesifazane kanye nama-lacewings
Iresiphi Yokusebenzisa Isifutho Sokulawula Izinambuzane Eziphilayo: Hlanganisa isipuni esisodwa sensipho ethambile kanye nesipuni esisodwa samafutha e-neem ku-1 litre yamanzi. Futha ezindaweni ezithintekile masonto onke kuze kube yilapho izinambuzane sezilawulwa. Faka kusihlwa ukuvimbela ukusha kwamaqabunga.
Isikhathi: Kusukela Ekutshaleni Kuya Ekuvuneni
Ukuqonda isikhathi sokukhula kusiza ekubekeni amathemba angokoqobo futhi kunikeza umhlahlandlela wokunakekelwa okufanele kuzo zonke izigaba zokukhula.
| Isigaba Sokukhula | Umugqa wesikhathi | Ukugxila Kokunakekelwa |
| Ukusungulwa | Izinyanga ezingu-0-6 | Ukunisela njalo, ukuvikelwa komoya, umanyolo omncane |
| Ukukhula Kwasekuqaleni | Izinyanga ezi-6 - iminyaka emi-2 | Ukuthena kwesakhiwo, ukwandisa umanyolo, ukuqapha izinambuzane |
| Isigaba Sentsha | Iminyaka emi-2-3 | Umanyolo olinganiselayo, ukuqhakaza kokuqala okungenzeka (susa ukuze kuqiniswe isihlahla) |
| Isithelo Sokuqala | Iminyaka emi-3-5 (izihlahla ezixhunyelelwe) | Ukunciphisa izithelo, ukusekela amagatsha uma kudingeka, ukuchelela njalo |
| Ukuvuthwa | Iminyaka engu-5+ | Ukuvuna njalo, ukucheba okugcinwayo, umanyolo ogcwele |
Qaphela ukuthi izihlahla ezikhuliswe ngembewu zithatha isikhathi eside kakhulu ukuba zithole izithelo (iminyaka engu-7-10) uma kuqhathaniswa nezihlahla ezixhunyelelwe (iminyaka engu-3-5). Izihlahla ezikhuliswe ezitsheni zingase zithele izithelo kusenesikhathi ngenxa yokuvinjelwa kwezimpande, okungakhuthaza ukuqhakaza kwezimbali.

Ikhalenda Lokunakekelwa Kwesizini
Izihlahla zamawolintshi zidinga ukunakekelwa okuhlukile unyaka wonke. Landela lo mhlahlandlela wesizini ukuze uthole imiphumela emihle kakhulu:
Intwasahlobo
- Faka umanyolo wokuqala
- Khulisa ukuchelela njengoba amazinga okushisa enyuka
- Hlola izinambuzane zasentwasahlobo (ama-aphid, abavukuzi bamaqabunga)
- Tshala izihlahla ezintsha
Ihlobo
- Faka umanyolo wesibili
- Nisela ngokujulile ngezikhathi ezomile
- Vikela ekushiseni okukhulu
- Isikrini sezinambuzane zesicabucabu
Ukuwa
- Faka umanyolo wokugcina (ekwindla yokuqala)
- Nciphisa ukuchelela njengoba amazinga okushisa epholile
- Lungiselela ukuvikelwa ebusika
- Qala ukuvuna izinhlobo zakuqala
Ubusika
- Vikela eqhweni uma kudingeka
- Ukunisela okuncane
- Vuna isivuno esiyinhloko
- Sika ngemva kokuvuna
Ukuvuna Ama-Orange Akho
Ngemva kwezinyanga zokunakekela nokulindela, ukuvuna amawolintshi akho akhulele ekhaya kuyinto ejabulisayo. Ngokungafani nezithelo eziningi, amawolintshi awaqhubeki nokuvuthwa ngemva kokuvunwa, ngakho-ke isikhathi sibalulekile.
Indlela Yokubona Uma Amawolintshi Esevuthiwe
Ukunquma ukuvuthwa kuhilela izici eziningana:
- Umbala: Ama-orenji amaningi athuthukisa umbala wawo ohlukile we-orenji uma esevuthiwe, yize ezinye izinhlobo zingagcina amabala aluhlaza ngisho noma esevuthiwe ngokuphelele.
- Usayizi: Izithelo kufanele zifinyelele usayizi ojwayelekile ngokwezinhlobo zazo.
- Ukuqina: Amawolintshi avuthiwe azizwa eqinile kodwa ancipha kancane uma ecindezelwa kancane.
- Iphunga: Iphunga elimnandi, elifana ne-citrus ekugcineni kwesiqu libonisa ukuvuthwa.
- Ukuhlolwa kokunambitha: Indlela ethembeke kakhulu—khetha isithelo esisodwa bese usinambitha ukuze uhlole ukuvuthwa.
Amasu Okuvuna
Izindlela ezifanele zokuvuna zigcina ikhwalithi yezithelo futhi zivimbele ukulimala kwesihlahla:
- Isikhathi: Vuna ekuseni lapho izithelo zipholile futhi ziqinile.
- Indlela: Noma: Jika bese udonsa kancane ukuze uhlukanise isithelo nesiqu, noma Sebenzisa izikere zokuthena ukuze usike isiqu cishe nge-1/4 intshi ngaphezu kwesithelo.
- Ukuphatha: Phatha izithelo ngokucophelela ukuze ugweme ukubhoboza.
- Indawo Yokugcina: Gcina ekamelweni lokushisa ukuze uyisebenzise ngokushesha (isonto eli-1-2) noma esiqandisini ukuze igcinwe isikhathi eside (kufika emavikini ama-3-4).
Icebiso Lokuvuna: Amawolintshi awavuthwa wonke ngesikhathi esisodwa. Avame ukuhlala esihlahleni amasonto noma ngisho nezinyanga ngemva kokuvuthwa ngaphandle kokulahlekelwa okukhulu kwekhwalithi, okuvumela ukuvunwa isikhathi eside.

Amathiphu Okukhulisa Ukunambitheka Nokukhiqiza
Landela lawa macebiso ochwepheshe ukuze uthole izithelo ezimnandi kakhulu kanye nesivuno esiningi ezihlahleni zakho zamawolintshi:
Ukuze uthole ukunambitheka okungcono
- Gwema ukunisela ngokweqile ngaphambi kokuvuna—ukunisela okuncishisiwe kancane kwandisa ukugcwala kukashukela.
- Qinisekisa ukuthi i-potassium eyanele ohlelweni lwakho lokufaka umanyolo, okuthuthukisa ukunambitheka kwezithelo.
- Vumela izithelo zivuthwe ngokuphelele esihlahleni—amawolintshi awaqhubeki nokuvuthwa ngemva kokuwavuna.
- Vikela izithelo ekushintsheni okukhulu kwezinga lokushisa, okungathinta ukukhula kokunambitheka.
- Gcina umsoco ofanele wesihlahla phakathi nenkathi yokukhula ukuze uthole izithelo ezinambitheka kahle.
Ukuze uthole isivuno esiphezulu
- Qinisekisa ukuthi impova itholakala ngokwanele ngokutshala izitshalo eziqhakazayo eduze ukuze udonse izinyosi.
- Nciphisa amaqoqo ezithelo uma izihlahla zisencane ukuze uvimbele ukuphuka kwamagatsha futhi uthuthukise usayizi wezithelo ezisele.
- Gcina umswakama wenhlabathi uhambisana ngesikhathi sokuqhakaza kwezimbali kanye nesigaba sokukhula kwezithelo.
- Faka umanyolo olinganiselayo ngezikhathi ezinconywayo ukuze usekele ukukhiqizwa kwezithelo.
- Vikela izihlahla ezintweni ezibangela ukucindezeleka njengokushisa okukhulu, isomiso, noma ukuhlaselwa yizinambuzane.
Ukunciphisa Izithelo Ukuze Kube Nekhwalithi Engcono
Izihlahla ezincane zivame ukuthela izithelo eziningi kunalokho ezingakusekela ngempumelelo. Ukunciphisa izithelo eziningi kuthuthukisa usayizi kanye nekhwalithi yamawolintshi asele ngenkathi kuvimbela ukulimala kwegatsha:
- Susa izithelo ezincane, ezonakele, noma ezingamile kahle kuqala
- Amaqoqo amancane ukuze kushiywe amasentimitha angu-4-6 phakathi kwezithelo
- Emithini emincane (eneminyaka engu-3-4 ubudala), khawulela ku-10-15 isiyonke sezithelo
- Ngezihlahla ezivuthiwe zesikhongozeli, nciphisa izithelo ezingu-20-30 kuye ngobukhulu besihlahla

Ukuxazulula Izinkinga Ezivamile
Ngisho noma kunakekelwa kahle kakhulu, izihlahla zamawolintshi ngezinye izikhathi zingaba nezinkinga. Nansi indlela yokubona nokuxazulula izinkinga ezivamile:
Kungani amaqabunga esihlahla sami samawolintshi ephenduka abe phuzi?
Amaqabunga aphuzi angabonisa izinkinga eziningana:
- Ukunisela ngokweqile: Nciphisa imvamisa yokunisela futhi uqinisekise ukuthi amanzi ayaphuma kahle.
- Ukuntuleka kwezakhamzimba: Faka umanyolo we-citrus olinganiselayo, mhlawumbe kanye nezakhamzimba ezincane.
- Ukutheleleka kwezinambuzane: Hlola izinhlangothi ezingezansi zamaqabunga ukuze ubone ukuthi azinazo yini izinambuzane bese uphatha ngendlela efanele.
- Izinkinga zezimpande: Hlola izimpande ukuze ubone umonakalo noma izifo; kungadinga ukutshalwa kabusha noma ukuhanjiswa kwamanzi okuthuthukisiwe.
Umuthi wami uyaqhakaza kodwa awukhiqizi izithelo. Kungani?
Ziningana izici ezingabangela ukuntuleka kokukhiqiza izithelo:
- Isihlahla esincane: Izihlahla ezingaphansi kweminyaka engu-3-5 zingaqhakaza kodwa ziwohloke ngoba azikavuthwa ngokwanele.
- Ukungavunwa kahle kwembewu: Ukuntuleka kwezitshalo ezivunwayo noma isimo sezulu esibi ngesikhathi sokuqhakaza kwezimbali.
- Umanyolo ongafanele: I-nitrogen eningi kakhulu ikhuthaza ukukhula kwamaqabunga ngokulimaza izithelo.
- Ukucindezeleka kwemvelo: Izinga lokushisa eliphakeme kakhulu, isomiso, noma ukunisela okungaguquki.
Isixazululo: Qinisekisa ubudala obufanele, ukuvundiswa kwempova okwanele, umanyolo olinganiselayo, kanye nokunakekelwa okuqhubekayo.
Kungani izithelo zami zihlukana ngaphambi kokuvunwa?
Ukuqhekeka kwezithelo kuvame ukubangelwa ukunisela okungajwayelekile. Lapho izihlahla zithola isomiso esilandelwa ukunisela okukhulu noma imvula engazelelwe, izithelo zikhula ngokushesha kakhulu, okubangela ukuba uqweqwe luqhekeke.
Isixazululo: Gcina umswakama wenhlabathi uhambisana, ikakhulukazi ngesikhathi sokukhula kwezithelo. Ukufaka umquba kusiza ukulawula amazinga omswakama wenhlabathi. Emithini yezitsha, qiniseka ukuthi unisela njalo, ngokulinganayo.
Kungani amawolintshi ami omile noma entula ujusi?
Izithelo ezomile nezithambile zingabangelwa:
- Ukuvuthwa ngokweqile: Isithelo esishiywe isikhathi eside kakhulu esihlahleni singoma.
- Ukucindezeleka kwesomiso: Ukuntuleka kwamanzi ngesikhathi sokukhula kwezithelo.
- Izinga lokushisa eliphakeme kakhulu: Izimo ezishisayo kakhulu nezomile.
- Izinkinga zempilo yesihlahla: Izinkinga zezimpande noma izifo ezithinta ukumuncwa kwezakhamzimba.
Isixazululo: Vuna lapho isihlahla sivuthiwe kahle, gcina ukuchelela njalo, uvikele ekushiseni okukhulu, futhi uqinisekise impilo yesihlahla iyonke.
Ngingawuvikela kanjani umuthi wami wewolintshi eqhweni?
Ukuvikelwa kweqhwa kubalulekile ezihlahleni ezisezindaweni ezikhula kancane:
- Izihlahla zesikhongozeli: Hamba ngaphakathi endlini noma uye endaweni evikelwe lapho amazinga okushisa esondela ekubandeni. Izihlahla ezingaphansi komhlaba: Mboza ngendwangu yesithwathwa (hhayi ipulasitiki) efinyelela phansi. Faka izibani zangaphandle ngaphansi kwesivalo ukuze unikeze ukufudumala. Nisela kahle ngaphambi kwesithwathwa esilindelekile (inhlabathi emanzi igcina ukushisa kangcono) Faka i-mulch ukuze uvikele izimpande

Isiphetho: Ukujabulela Izithelo Zomsebenzi Wakho
Ukutshala amawolintshi ekhaya kudinga isineke nokunaka imininingwane, kodwa umvuzo wokuvuna izithelo zakho ezimnandi nezinoshukela wenza umzamo ube wusizo. Kusukela ekukhetheni uhlobo olufanele kuya ekunikezeni ukunakekelwa okufanele phakathi nezinkathi zonyaka, isinyathelo ngasinye sinikeza impumelelo yakho njengomlimi wezithelo ze-citrus.
Khumbula ukuthi izihlahla zamawolintshi ziyizitshalo ezihlala isikhathi eside ezingathela izithelo amashumi eminyaka ngokunakekelwa okufanele. Ngisho noma uhlangabezana nezinselele endleleni, ungapheli amandla—ukufunda kokuhlangenwe nakho kuyingxenye yohambo. Kungakhathaliseki ukuthi utshala amawolintshi egcekeni elikhulu noma ezitsheni egcekeni elinelanga, ukwaneliseka kokukhetha iwolintshi lakho lokuqala elikhule ekhaya kuyinto engenakuqhathaniswa yokulima ingadi.
Qala uhambo lwakho lokulima amawolintshi namuhla, futhi eminyakeni embalwa ezayo, uzojabulela ukunambitheka okumnandi kwempumelelo—ngokoqobo! Ngesizini ngayinye, ulwazi lwakho luzokhula eceleni kwezihlahla zakho, okuzokwenza ube ngumlimi wezithelo ze-citrus ozethembayo nophumelelayo.

Ukufunda Okuqhubekayo
Uma ukujabulele lokhu okuthunyelwe, ungaphinda uthande lezi ziphakamiso:
- Umhlahlandlela Wokukhulisa Ama-Collard Engadini Yakho
- Indlela Yokukhulisa Amapentshisi: Umhlahlandlela Wabalimi Basekhaya
- Izinhlobo Ezingcono Kakhulu Ze-Cherry Ongazikhulisa Engadini Yakho
