Umhlahlandlela Wokutshala Ama-Chives Engadini Yakho
Kushicilelwe: Februwari 5, 2026 12:43:16 UTC
Ama-chives angenye yamakhambi azuzisa kakhulu ongawatshala engadini yakho. Lezi zitshalo ezihlala isikhathi eside zinikeza ukunambitheka okuthambile kuka-anyanisi okuthuthukisa izitsha eziningi, kuyilapho izimbali zawo ezinhle ezinsomi zengeza isithakazelo esibonakalayo kunoma iyiphi indawo engadini.
A Guide to Growing Chives in Your Own Garden

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Kungakhathaliseki ukuthi ungumlimi onolwazi noma usaqala nje, ama-chive kulula kakhulu ukuwakhulisa nokuyinakekela. Kulo mhlahlandlela ophelele, sizokuqondisa kukho konke okudingeka ukwazi ukuze ukhule, uvune, futhi usebenzise ama-chive ngempumelelo engadini yakho.
Mayelana ne-Chives: Ikhambi Lengadi Eliguquguqukayo
I-Chives (i-Allium schoenoprasum) iyimifino ehlala isikhathi eside epholile, ebekezelela ukubanda engowomndeni ka-anyanisi. Lezi zitshalo eziqinile zikhula zibe yizicucu, zikhiqiza amaqabunga aluhlaza amancane, angenalutho afinyelela ubude obuyi-intshi eziyi-10-15. Ekupheleni kwentwasahlobo nasekuqaleni kwehlobo, ziveza izimbali ezinhle eziyindilinga ngemibala ephuzi noma epinki engagcini nje ngokuhlobisa kodwa futhi edliwayo.
Kunezinhlobo ezimbili eziyinhloko zama-chives ezivame ukutshalwa ngabalimi basekhaya:
I-Common Chives (i-Allium schoenoprasum)
Lezi zinamaqabunga anombala ogqamile, oluhlaza okwesibhakabhaka noluhlaza okwesibhakabhaka anokunambitheka okuthambile ku-anyanisi. Izimbali zawo ezinsomi, ezipinki, noma ngezinye izikhathi ezimhlophe ziyaqhakaza ngasekupheleni kwentwasahlobo. Ama-chives avamile aqinile kakhulu ebanda, ahlala ezindaweni 3-9, okwenza afaneleke kakhulu ezingadini eziningi zaseNyakatho Melika.

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
I-Garlic Chives (i-Allium tuberosum)
Eyaziwa nangokuthi ama-chives aseShayina, lawa anamaqabunga ayisicaba, abanzi anokunambitheka okuhlukile kwegalikhi. Akhiqiza izimbali ezimhlophe ezimise okwezinkanyezi kamuva ehlobo. Ama-chives egalikhi awaqinile kangako ekubandeni (izindawo 4-9) kodwa kulula ukuwatshala ezindaweni eziningi.
Ngaphandle kokusetshenziswa kwazo ekuphekeni, ama-chives anikeza izinzuzo eziningana engadini. Asebenza njengezitshalo ezinhle kakhulu ezihambisana nawo, evimbela izinambuzane ezifana nama-aphid kanye namabhungane aseJapan emifinweni esengozini. Ukukhula kwawo kwasekuqaleni kwentwasahlobo kunikeza ukuchacha okuluhlaza okwamukelekayo lapho ezinye izitshalo eziningi zisanda kuvuka, futhi izimbali zawo zidonsela izinambuzane ezisizayo engadini yakho.

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Ukuqala: Imbewu vs. Ukwahlukaniswa
Uma uqala ingadi yakho ye-chive, unezinketho ezimbili eziyinhloko: ukukhulisa kusuka embewu noma ukutshala/ukufakelwa. Indlela ngayinye inezinzuzo zayo, futhi ukukhetha kwakho kungancika esikhathini sakho kanye nolwazi lwakho lokulima.
Ukukhula Kusuka Embewini
- Inketho engabizi kakhulu
- Ukukhetha okubanzi kwezinhlobo
- Kuthatha isikhathi eside ukuhluma (izinsuku ezingu-60-90 ukuvuna)
- Kungcono ukuqala endlini amasonto angu-6-8 ngaphambi kweqhwa lokugcina
- Kungahlwanyelwa ngqo ngemva kokuba ingozi yesithwathwa isidlulile
- Imbewu ihlala iphila iminyaka emi-2-3
Ukukhula Kusukela Ekuhlukanisweni/Ekutshalweni Kwezitshalo
- Ukutshala okusheshayo (izinsuku ezingu-30 ngaphambi kokuvuna kokuqala)
- Kulula kwabaqalayo
- Ingahlukanisa izitshalo ezikhona njalo eminyakeni emi-3-4
- Kutholakala ezindaweni zokulima entwasahlobo
- Kungabiwa phakathi kwabangane abalima ingadi
- Igcina izici zesitshalo esingumzali
Izikhathi ezifanele zokutshala ama-chives kusentwasahlobo (amasonto ama-4-6 ngaphambi kwesithwathwa sokugcina) noma ekwindla yokuqala (ezimweni ezipholile). Njengezitshalo ezihlala isikhathi eside zesizini epholile, ziqala kahle kakhulu lapho amazinga okushisa emaphakathi kunokuba zibe sehlobo.

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Izidingo Zendawo Nenhlabathi
Ukudala indawo efanele yokukhulisa kubalulekile kuma-chives anempilo futhi akhiqizayo. Nakuba lawa makhambi evumelana nezimo, azochuma uma enikezwa izimo ezinhle.
Izidingo Zokukhanya
Ama-chives akhula kahle kakhulu elangeni eligcwele (amahora angaphezu kwangu-6 okukhanya kwelanga okuqondile nsuku zonke) kodwa abekezelela umthunzi ongaphelele, ikakhulukazi ezindaweni ezishisayo lapho umthunzi wantambama ungaba wusizo khona. Ezindaweni ezishisa kakhulu, ukunikeza isivikelo elangeni elinamandla lantambama kungavimbela ukusha kwamaqabunga phakathi nezinyanga zasehlobo.
Izintandokazi Zomhlaba
Ukuze ikhule kahle, ama-chives akhetha:
- Inhlabathi ekhipha amanzi kahle engahlali imanzi
- Inhlabathi evundile kahle enenqwaba yezinto eziphilayo
- I-pH ene-asidi kancane kuya kwengathathi hlangothi (6.0-7.0)
- Umswakama ohlala njalo ngaphandle kokugcwala kwamanzi
Ukulungisa Inhlabathi Yakho
Ngaphambi kokutshala, thuthukisa inhlabathi yakho yengadi ngokufaka:
- Amasentimitha angu-4-6 omquba osukhulile noma izinto eziphilayo
- Ukusetshenziswa okulula komanyolo we-organic olinganiselayo
- Izilungiso zokulungisa i-pH uma kudingeka (ngokusekelwe emiphumeleni yokuhlolwa kwenhlabathi)
Uma inhlabathi yakho yendabuko ingubumba obunzima noma isihlabathi kakhulu, imibhede noma izitsha eziphakeme zinganikeza izimo zokukhula ezingcono ze-chives. Ukutshala izitsha nakho kuyindlela enhle kakhulu kulabo abanesikhala esincane noma abafuna ukuletha izitshalo ngaphakathi ebusika ezindaweni ezibandayo.

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Imiyalelo yokutshala
Kungakhathaliseki ukuthi uqala ngembewu noma ngokuhlukaniswa kokutshala, indlela efanele yokutshala izosiza ukuqinisekisa ukusungulwa kwe-chives yakho ngempumelelo.
Ukutshala Imbewu Ye-Chive
- Lungisa umbhede wakho wengadi ngokuxegisa inhlabathi ibe yi-intshi eziyi-6-8.
- Hlwanyela imbewu ingadluli ku-¼ intshi ukujula emigqeni noma isakazeke ezindaweni ezihlukene.
- Qala ngokubeka imbewu endaweni eqhelelene ngamasentimitha angu-2.
- Mboza kancane ngenhlabathi namanzi kancane kodwa kahle.
- Gcina inhlabathi inomswakama njalo kuze kube yilapho ihluma, okuvame ukuthatha izinsuku eziyi-10-14.
- Uma izithombo sezifinyelele ku-2-3 cm ubude, zinciphise ukuze zime ziqhelelene ngamasentimitha angu-4-6.
Ukuhlukaniswa Kwezitshalo noma Ukufakelwa Kwezitshalo
- Bamba imigodi engaba amasentimitha angu-4-6 ukujula nobubanzi.
- Izikhala eziqhelelene ngamasentimitha angu-8-12 ukuze izitshalo ezivuthiwe zikwazi ukusabalala.
- Beka ukwahlukanisa noma ukufakelwa emgodini, ugcine umqhele usezingeni lomhlabathi.
- Gcwalisa ngenhlabathi, uqinise kancane uzungeze isitshalo.
- Nisela kahle ngemva kokutshala ukuze ususe ama-air pocket.
- Faka ungqimba oluncane lwe-mulch nxazonke (kodwa ungathinti) iziqu zesitshalo.
Ukuze utshale izitsha, khetha izimbiza okungenani ezijule ngamasentimitha angu-6-8 ezinemigodi yokukhipha amanzi. Isitshalo esisodwa se-chive singaqala ebhodweni elingamasentimitha angu-6, kuyilapho izitshalo eziningi zidinga izitsha ezinkulu ezinamasentimitha angu-8-12 phakathi kwazo.

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Ukunakekelwa Nokunakekelwa
Enye yezinzuzo ezinkulu zokutshala ama-chive ukuthi azidingi ukunakekelwa okuningi. Ngemikhuba embalwa yokunakekela elula, izitshalo zakho zama-chive zizochuma iminyaka eminingi.
Ukunisela
Ama-chives athanda umswakama ohlala njalo kodwa awathandi izimo ezimanzi. Landela lezi ziqondiso zokunisela:
- Nisela uma i-intshi ephezulu yenhlabathi izwakala yomile uma uyithinta
- Nikeza cishe isentimitha elilodwa lamanzi ngesonto (kufaka phakathi imvula)
- Nisela phansi kwezitshalo ukugcina amahlamvu omile
- Khulisa ukuchelela ngezikhathi ezishisayo nezomile
- Nciphisa ukuchelela ekwindla njengoba izitshalo zilungiselela ukulala
Ukuvundisa
Ama-chives awawona ukudla okunzima futhi umanyolo omningi unganciphisa ukunambitheka kwawo. Ukuze uthole imiphumela emihle kakhulu:
- Faka umanyolo we-organic olinganiselayo kancane ekuqaleni kwentwasahlobo
- Ingubo eseceleni enomanyolo kanye ngesizini ngayinye
- Gwema umanyolo one-nitrogen eningi okhuthaza ukukhula kwamaqabunga ngaphandle kokunambitheka okuhle
Ukuhlukanisa Nokulwa
Ukugcina izitshalo ezinempilo nezikhiqizayo:
- Susa amakhanda ezimbali ngemva kokuqhakaza ngaphandle kokuthi ufuna azitshale ngokwawo imbewu
- Hlukanisa amahlumela asevele ekhona njalo eminyakeni emi-3-4 ekuqaleni kwentwasahlobo
- Ukuhlukaniswa kabusha kokutshala kabusha ngamasentimitha angu-8-12 ukuhlukana
- Yabelana ngezigaba ezengeziwe nabangani noma wandise ingadi yakho yemifino

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Ukunakekelwa Kwasebusika
Ezindaweni eziningi ezikhula, ama-chives ahlala isikhathi eside futhi avikeleke kancane ebusika:
- Faka i-mulch encane eduze kwezitshalo ngemva kokuba umhlabathi uqandisiwe
- Ezitsheni, hambisa izimbiza endaweni evikelekile noma uzifake enhlabathini engadini
- Sika amaqabunga ngemuva kokuba ebuye afele ngokwemvelo ekwindla
- Lindela ukukhula okusha ukuthi kuvele ekuqaleni kwentwasahlobo
Ukuvuna Nokusebenzisa Ama-Chives
Ukuvuna ama-chives ngendlela efanele kuqinisekisa ukukhula okuqhubekayo kanye nokunambitheka okuhle kakhulu kwemikhiqizo yakho yokupheka.
Isikhathi Sokuvuna
Ungaqala ukuvuna ama-chives uma izitshalo sezifinyelele cishe amasentimitha angu-6 ukuphakama:
- Isivuno sokuqala sivame ukwenzeka ezinsukwini ezingama-30 ngemuva kokutshala noma ezinsukwini ezingama-60 ngemuva kokuhlwanyela imbewu.
- Vuna phakathi nenkathi yokukhula njengoba kudingeka
- Ukuze uthole ukunambitheka okuhle kakhulu, vuna ekuseni ngemva kokuba amazolo omile.
- Izimbali zingavunwa uma zivulekile ngokuphelele kodwa zisakhanya ngombala
Indlela Yokuvuna
Indlela efanele yokuvuna ikhuthaza ukukhula okuqhubekayo:
- Sebenzisa izikele ezihlanzekile nezibukhali noma izikele zengadi
- Sika amaqabunga ngamasentimitha angu-1-2 ngaphezu kwenhlabathi
- Vuna kusukela ngaphandle kwesiqu ngaphakathi
- Ungathathi ngaphezu kwengxenye yesithathu yesitshalo ngesikhathi esisodwa
- Vumela izitshalo ziphinde zikhule ngaphambi kokuvuna futhi

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Ukusebenzisa ama-Fresh Chives
Ama-chives asetshenziswa kangcono kakhulu ukuze anambitheke kakhulu:
- Faka ezitsheni ekupheleni kokupheka ukuze kulondolozwe ukunambitheka
- Fafaza amaqanda, amazambane, amasobho, namasaladi
- Hlanganisa nebhotela, ushizi okhilimu, noma ukhilimu omuncu ukuze uthole amakhambi asakazekayo
- Sebenzisa izimbali njengezinto zokuhlobisa ezidliwayo noma kumaviniga ezitshalo
Ukulondoloza ama-Chives
Ukuze ujabulele ama-chives unyaka wonke:
- Qhotsa: Sika ama-chives amasha bese uwaqandisa emathileyi e-ice cube ngamanzi noma uwoyela
- Komile: Nakuba ukunambitheka kuncipha uma komisiwe, kungenzeka kumshini wokomisa amanzi ekushiseni okuphansi
- Faka: Beka izimbali kuviniga ukuze uthole uviniga omuhle onsomi, onongwe kahle
Izinkinga Ezivamile Nezixazululo
Nakuba ama-chives ngokuvamile engenazinkinga, ngezinye izikhathi angabhekana nezinselele. Nansi indlela yokubona nokuxazulula izinkinga ezivamile:
Izinkinga Zezinambuzane
- Ama-Aphid: Izinambuzane ezincane eziluhlaza noma ezimnyama ezihlangana lapho zikhula. Lawula ngokufutha amanzi noma insipho yokubulala izinambuzane.
- Ama-Thrips: Izinambuzane ezincane ezibangela ukugoba kwamaqabunga. Sebenzisa uwoyela we-neem noma ulethe izilwane ezidla ezinye eziwusizo.
- Izimpukane Zika-anyanisi: Beka amaqanda phansi kwezitshalo. Vimbela ngezimbozo zemigqa ngesikhathi sokubeka amaqanda.
Izinkinga Zezifo
- Isikhunta Esingaphansi: Sibonakala njengamabala aphuzi emaqabunga. Thuthukisa ukujikeleza komoya futhi ugweme ukuchelela ngaphezulu.
- Ukugqwala: Ama-pustules ansundu ngokuphuzi emaqabunga. Susa amaqabunga athintekile bese uqinisekisa ukuthi ahlukaniswe kahle.
- Ukubola Kwezimpande: Kubangelwa ukunisela ngokweqile. Qinisekisa ukuthi inhlabathi ikhipha amanzi kahle kanye nemikhuba efanele yokunisela.
Izinselele Ezikhulayo
- Ukukhula Okunemilenze Emincane: Kubonisa ukukhanya okunganele. Yiya endaweni enelanga eliningi.
- Ukunambitheka Okuncishisiwe: Ngokuvamile kubangelwa ukuvundisa ngokweqile noma ukucindezeleka kokushisa. Nciphisa umanyolo futhi unikeze umthunzi wantambama ezindaweni ezishisayo.
- Ukusabalala Kakhulu: Susa amakhanda ezimbali ngaphambi kokuba zibeke imbewu ukuze kuvinjelwe ukuzihlwanyela.
- Ukukhula Okunciphayo: Izitshalo zingadinga ukuhlukaniswa uma sezikhule endaweni efanayo iminyaka emi-3-4.
Icebiso Lokulawula Izinambuzane Eziphilayo: Hlanganisa ama-chive nezaqathi, utamatisi, noma ama-roses ukuze usize ekuxosheni izinambuzane kulezi zitshalo ezihambisana nazo. Ama-chive ngokwawo asebenza njengesivikelo semvelo sezinambuzane engadini!

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Ukutshala Okuhambisanayo Ne-Chives
Ama-chives awagcini nje ngokuba usizo ekuphekeni kwawo—akha izitshalo ezinhle kakhulu ezingabangane engadini. Amakhemikhali awo emvelo asiza ekuvimbeleni izinambuzane ezithile futhi angathuthukisa ukukhula kanye nokunambitheka kwezitshalo eziseduze.
Abangane Abahle Be-Chives
Cabanga ngokutshala ama-chives eduze kwalezi zinhlobo ezithandwa kakhulu engadini:
Imifino
- Utamatisi
- Izaqathi
- Ama-beet
- Ulethisi
- Ubhontshisi
- I-broccoli
Izithelo
- Ama-strawberry
- Izihlahla zama-apula
- Amagilebhisi
Imihlobiso
- AmaRoses
- Ama-Marigold
- Ama-Nasturtium
Ama-chives asiza ekuxosheni ama-aphid, izimbungulu zaseJapan, kanye nezimpukane zekaroti, okwenza zibe yigugu kakhulu eduze kwezitshalo ezisengozini yalezi zinambuzane. Izimbali zazo ziheha nezinambuzane ezisizayo ezithutha impova kanye nezinambuzane ezidla ezinye ezisiza ekulawuleni izinambuzane zasengadini ngokwemvelo.
Tshala ama-chives eduze kwemibhede yengadi noma uwahlanganise nemifino ukuze udale isithiyo semvelo sezinambuzane ngenkathi unezela ubuhle ngezimbali zawo ezinsomi.

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Ukutshala ama-Chives Ezitsheni
Ukutshala izitsha kuyindlela enhle kakhulu yama-chives, ikakhulukazi uma unesikhala esincane noma ufuna ukuletha izitshalo endlini phakathi nezinyanga zasebusika. Ama-chives ajwayele ukutshala izitsha futhi angachuma iminyaka eminingi ngokunakekelwa okufanele.
Ukukhethwa Kwesitsha
- Khetha izimbiza okungenani ezingamasentimitha angu-6-8 ukujula ezinemigodi yokukhipha amanzi
- Izitsha ze-terra cotta, ze-ceramic, noma zepulasitiki zonke zisebenza kahle
- Ibhodwe elingamasentimitha angu-6 lingathwala isitshalo esisodwa
- Izitsha ezinkulu zingabamba izitshalo eziningi eziqhelelene ngamasentimitha angu-6-8
Ukupheka Okuphakathi
Sebenzisa ingxube yokubhaka esezingeni eliphezulu enikeza:
- Ukukhipha amanzi kahle ngenkathi kugcinwa umswakama owanele
- Izinto eziphilayo ezanele zezakhamzimba
- Ukuthungwa okulula okungeke kuhlangane ngokuhamba kwesikhathi
Amathiphu Okunakekelwa Kwesitsha
- Hlola umswakama kaningi kunezitshalo ezitshalwe engadini
- Faka umanyolo kancane kanye entwasahlobo ngomanyolo owuketshezi oxutshwe
- Hambisa izitsha ukuze zilandele ukukhanya kwelanga okuhle phakathi nezinkathi zonyaka
- Vikela ekushiseni okukhulu ngokunikeza umthunzi wantambama
- Ebusika, hambisa izitsha endaweni evikelekile noma uzifake endaweni yokuvikela umswakama
Ama-chive akhuliswe esitsheni angaba lula kakhulu ezingadini zasekhishini, okukuvumela ukuthi uwabeke eduze kwendawo yakho yokupheka ukuze kube lula ukuwavuna. Aphinde abe nezithako ezinhle ezitsheni zemifino exubile noma ezitshalweni zokuhlobisa emagcekeni nasemabalcony.

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Isiphetho: Jabulela Ukuvuna Kwakho Kwe-Chive
Ukutshala ama-chives kuyinto evuzayo enikeza izinzuzo zokupheka nezokuhlobisa engadini yakho. Lezi zitshalo ezihlala isikhathi eside eziqinile zidinga ukunakekelwa okuncane ngenkathi zinikeza iminyaka yokuvuna okusha, izimbali ezinhle, kanye nokuvikelwa kwezinambuzane zemvelo ezitshalweni eziseduze.
Kungakhathaliseki ukuthi ukhetha ukutshala ama-chives ngembewu noma ngezigaba, emibhedeni yengadi noma ezitsheni, ukuzivumelanisa nezimo kwawo kuwenza abe ukukhetha okuhle kakhulu kwabalimi bawo wonke amazinga olwazi. Ukuvela kwawo kwasekuqaleni kwentwasahlobo, izimbali zasehlobo, kanye nokukhula kabusha okuthembekile kuwenza abe yinto ebalulekile engadini ozoyijabulela izinkathi nezikhathi.
Njengoba uvuna ama-chives akho phakathi nesizini yokukhula, zama izindlela ezahlukene zokupheka ukuze ujabulele ukunambitheka kwawo okuthambile anyanisi ezitsheni ezahlukene. Ungakhohlwa ukujabulela izimbali zawo ezinhle ezinsomi, kokubili engadini kanye nanjengezinto zokuhlobisa ezidliwayo zokudla okukhethekile.
Ngesiqondiso esinikezwe kulesi sihloko, uhlonyiswe kahle ukukhulisa, ukunakekela, nokuvuna ama-chives ngempumelelo engadini yakho. Ukukhulisa okuhle!

Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.
Ukufunda Okuqhubekayo
Uma ukujabulele lokhu okuthunyelwe, ungaphinda uthande lezi ziphakamiso:
- Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa I-Parsley Engadini Yakho Yasekhaya
- Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa I-Thyme Kusukela Ekutshalweni Kuya Ekuvunweni
- Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa I-Tarragon Ekhaya
