Miklix

Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa Amazambane Engadini Yakho

Kushicilelwe: Februwari 24, 2026 20:47:52 UTC

Ukutshala amazambane engadini yakho kungenye yezinto ezizuzisa kakhulu kubalimi basekhaya. Kukhona okuthile okumangalisayo ngokutshala lawo mazambane aphansi bese kamuva umba ingcebo yezilimo eziyizigaxa ezintsha.


Leli khasi lihunyushwe ngomshini lisuka esiNgisini ukuze lenze lifinyeleleke kubantu abaningi ngangokunokwenzeka. Ngeshwa, ukuhumusha ngomshini akukabi ubuchwepheshe obuphelele, ngakho-ke amaphutha angenzeka. Uma uthanda, ungabuka inguqulo yokuqala yesiNgisi lapha:

A Complete Guide to Growing Potatoes in Your Own Garden

Amazambane asanda kuvunwa ahlukahlukene anenhlabathi enamathele kuwo, aboniswa engadini yomhlabathi
Amazambane asanda kuvunwa ahlukahlukene anenhlabathi enamathele kuwo, aboniswa engadini yomhlabathi. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Kungakhathaliseki ukuthi ungumqali noma ungumlimi onolwazi, lo mhlahlandlela uzokuqondisa kuzo zonke izinyathelo zohambo lokutshala amazambane - kusukela ekukhetheni izinhlobo ezifanele kuya ekugcineni isivuno sakho ngendlela efanele.

Ukukhetha Amazambane Akho

Isinyathelo sokuqala sokuvuna amazambane ngempumelelo siqala ngokukhetha amazambane afanele ongawatshala. Lokhu akulula njengokutshala amazambane esitolo sokudla, njengoba amazambane amaningi athengiswayo elashwa ngezithiyo zokuhluma ezivimbela ukukhula kahle.

Amazambane Embewu vs. Amazambane Esitolo Sokudla

Qala njalo ngamazambane embewu aqinisekisiwe avela esikhungweni sengadi noma kumhlinzeki we-inthanethi. Lawa akhuliswa ngqo ukuze angabi nezifo futhi alungele ukutshalwa. Nakuba amazambane asesitolo sokudla angahluma futhi akhule, avame ukuthwala izifo ezingathelela inhlabathi yakho iminyaka eminingi futhi zikhiqize isivuno esidumazayo.

Ukuqhathaniswa kwembewu yamazambane eqinisekisiwe namehlo ahlumayo namazambane avamile esitolo sokudla phezu kokhuni
Ukuqhathaniswa kwembewu yamazambane eqinisekisiwe namehlo ahlumayo namazambane avamile esitolo sokudla phezu kokhuni. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Izinhlobo Zamazambane Nezimpawu Zazo

Amazambane ahlukaniswa ngamaqembu amathathu amakhulu ngokuya ngesikhathi sokuvuna kwawo:

UhloboIzinsuku Eziya EkuvuthweniIziciBest Ukusebenzisa
Isizini Yokuqala (Izikhathi Zokuqala Zokuqala)Izinsuku ezingama-60-80Isivuno esincane, isikhumba esithambile, asigcini isikhathi esideAmazambane amasha, abilayo, amasaladi amazambane
Isizini Ephakathi (Izikhathi Zokuqala Zesibili)Izinsuku ezingu-80-100Isivuno esimaphakathi, esiguquguqukayo, sigcina kuze kube yinyangaUkupheka, ukuthosa, ukugaya yonke into
Isizini Yokugcina (Isivuno Esiyinhloko)Izinsuku eziyi-100-130Isivuno esiphezulu, isikhumba esikhulu, indawo yokugcina enhle kakhuluUkubhaka, ukuthosa, ukugcina isikhathi eside

Izinhlobo ezidumile zifaka phakathi i-'Yukon Gold' (phakathi nesizini, yonke injongo), i-'Red Norland' (ekuseni, ilungele amasaladi amazambane), i-'Russet' (ephuzile, ilungele ukubhaka), kanye ne-'Fingerling' (ephuzile kakhulu, eyosiwe kahle kakhulu). Cabanga ngokutshala ingxube yezinhlobo ukuze wandise isikhathi sakho sokuvuna.

Ukuhlela Nokulungiselela

Ukuhlela kahle nokulungiselela inhlabathi kubalulekile ukuze isivuno samazambane siphumelele. Amazambane ayachuma ngaphansi kwezimo ezithile, futhi ukuzinika isikhathi sokulungiselela kahle kuzokuvuza ngesivuno esikhulu.

Nini Ukutshala Amazambane

Isikhathi sibaluleke kakhulu uma kukhulunywa ngokutshala amazambane. Njengezitshalo zesizini epholile, amazambane kufanele atshalwe amasonto ama-2-4 ngaphambi kosuku lwakho lokugcina lwesithwathwa, lapho amazinga okushisa enhlabathi efika okungenani ku-45°F (7°C). Ezindaweni eziningi zase-United States, lokhu kusho ukutshala ekuqaleni kuya maphakathi nentwasahlobo.

Umlimi usebenzisa i-thermometer yomhlabathi ukuhlola izinga lokushisa ngaphambi kokutshala amazambane enhlabathini ehlanziwe
Umlimi usebenzisa i-thermometer yomhlabathi ukuhlola izinga lokushisa ngaphambi kokutshala amazambane enhlabathini ehlanziwe. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Izidingo Zokukhanya Kwelanga Nezindawo

Khetha indawo engadini ethola okungenani amahora ayi-6 okukhanya kwelanga okuqondile nsuku zonke. Amazambane akhuliswe emthunzini ongaphelele azokhiqiza, kodwa isivuno sizoncipha kakhulu. Gwema ukutshala amazambane endaweni efanayo lapho utshale khona amazambane, utamatisi, upelepele, noma ama-eggplant eminyakeni emithathu edlule ukuze uvimbele ukwakheka kwezifo enhlabathini.

Ukulungiswa Kwenhlabathi

Amazambane achuma enhlabathini ekhululekile, ekhipha amanzi kahle, ene-asidi encane ene-pH ephakathi kuka-5.8 no-6.5. Inhlabathi enzima, ecinene iholela ezigabeni ezingamile kahle, ngakho-ke ukulungiselela kahle kubalulekile:

  • Khulula inhlabathi ibe yi-intshi ezingu-12 usebenzisa ifoloko noma i-tiller engadini
  • Hlanganisa amasentimitha angu-2-3 omquba noma umquba obolile kahle
  • Enhlabathini yobumba, engeza izinto eziphilayo ezengeziwe ukuze uthuthukise ukugeleza kwamanzi
  • Cabanga ngokungeza isibabule uma i-pH yenhlabathi yakho ingaphezu kuka-6.5
  • Susa amatshe, izinti, kanye nezinye izinsalela ezingaphazamisa ukukhula kwe-tuber

Inqubo yokutshala

Uma imbewu yamazambane akho ikhethiwe futhi inhlabathi ilungisiwe, sekuyisikhathi sokutshala. Ukulandela amasu afanele kuzonikeza izitshalo zakho zamazambane isiqalo esihle kakhulu.

Ukulungiselela Amazambane Embewu

Ngaphambi kokutshala, kuzodingeka ulungiselele imbewu yamazambane akho ngenqubo ebizwa ngokuthi "i-chitting" noma i-pre-sprouting:

  • Beka amazambane embewu ungqimba olulodwa emabhokisini amaqanda noma emathileyi, ingxenye "yeso" ibheke phezulu.
  • Zigcine endaweni ekhanyayo nepholile (50-60°F) kodwa kude nelanga eliqondile
  • Zivumele zihlume amasonto angu-1-2 kuze kube yilapho amahlumela eba ngu-1/4 kuya ku-1/2 intshi ubude.
  • Uma ufuna amazambane amakhulu (amakhulu kunebhola legalofu), wanqume abe yizicucu okungenani ngamehlo ama-2-3 ngesiqephu ngasinye
  • Vumela izingcezu ezisikiwe ziphole ngokuzishiya endaweni epholile, eyomile izinsuku ezingu-2-3 ngaphambi kokutshala
Imbewu yamazambane ehlumile ihlelwe emabhokisini amaqanda phezu kokhuni
Imbewu yamazambane ehlumile ihlelwe emabhokisini amaqanda phezu kokhuni. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Izindlela Zokutshala

Kunezindlela eziningana ezisebenzayo zokutshala amazambane. Khetha eyodwa esebenza kahle kakhulu endaweni yakho engadini:

Indlela Yomsele

Indlela yendabuko nevame kakhulu:

  • Gwaba imisele ejulile ngamasentimitha angu-6-8 kanye nobubanzi obungamasentimitha angu-12
  • Imisele yesikhala engamamitha angu-2-3 ukuhlukana
  • Beka imbewu yamazambane eqoshiwe eceleni, iqhele ngamasentimitha angu-12
  • Mboza ngenhlabathi engamasentimitha angu-3-4, ushiye ingxenye esele yomsele ukuze ugqume kamuva

Indlela Yesitsha

Ilungele izindawo ezincane noma ama-patio:

  • Khetha izitsha okungenani ezingamalitha angu-15 ngobukhulu ezinemigodi yokukhipha amanzi
  • Gcwalisa ingxenye engezansi engamasentimitha angu-4-6 ngengxube yokubilisa
  • Beka imbewu yamazambane engu-3-4 ebusweni bomhlaba
  • Mboza ngenhlabathi engamasentimitha angu-3, wengeze okwengeziwe njengoba izitshalo zikhula
Izitsha ezintathu ezimnyama ezinezitshalo zamazambane eziluhlaza okotshani egcekeni elikhanyiswe yilanga
Izitsha ezintathu ezimnyama ezinezitshalo zamazambane eziluhlaza okotshani egcekeni elikhanyiswe yilanga. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Indlela Yotshani

Indlela yokungadingi ukumba eyenza ukuvuna kube lula:

  • Khulula amasentimitha ambalwa enhlabathi ephezulu
  • Beka imbewu yamazambane ngqo ebusweni benhlabathi, ibanga elingamasentimitha angu-12 phakathi
  • Mboza ngotshani obuhlanzekile obungamasentimitha angu-4-6
  • Engeza utshani obengeziwe njengoba izitshalo zikhula zibe zinde

Noma ngabe iyiphi indlela oyikhethayo, nisela kahle ngemva kokutshala ukuze uhlalise inhlabathi ezungeze amazambane embewu.

Ukunakekelwa Ngesikhathi Sokukhula

Ukunakekelwa okufanele ngesikhathi sokukhula kuqinisekisa izitshalo ezinempilo kanye nokukhiqizwa okukhulu kwezimila. Amazambane anezidingo ezithile ezishintshayo njengoba ekhula.

Izidingo Zokunisela

Umswakama ohlala njalo ubalulekile ekukhuleni kwamazambane, ikakhulukazi ngesikhathi sokuqhakaza kwezimbali lapho kwakheka izimila. Hlosa amanzi angamasentimitha angu-1-2 ngesonto, uvumelane nemvula:

  • Nisela ngokujulile kodwa kaningi ukuze ukhuthaze ukukhula kwezimpande ezijulile
  • Gcina umswakama wenhlabathi ulingana - gwema ukuvumela inhlabathi yome ngokuphelele
  • Nciphisa ukuchelela lapho izitshalo ziqala ukuphuzi futhi ziphinde zife (okubonisa ukuthi isikhathi sokuvuna sisondela)
  • Sebenzisa ukuchelela ngamaconsi noma amapayipi okucwilisa ukuze ugcine amaqabunga omile futhi unciphise ingozi yezifo

Amazambane aseHilling

Ukugquma kuyinqubo yokugoba inhlabathi ezungeze izitshalo zamazambane ezikhulayo. Lo mkhuba obalulekile uvimbela izilimo eziyizigaxa ukuthi zingavezwa elangeni (okubangela ukuthi zibe luhlaza futhi zibe yingozi) futhi kwandisa isivuno sakho:

  • Qala ukugquma lapho izitshalo zifinyelela amasentimitha angu-6-8 ubude
  • Hlanza inhlabathi ngokucophelela uzungeze iziqu, ushiye amasentimitha ambalwa aphezulu amaqabunga eveziwe
  • Phinda inqubo njalo emavikini ama-2-3 njengoba izitshalo zikhula
  • Yeka ukuqongelela izintaba uma izitshalo seziqala ukuqhakaza
Umlimi usebenzisa igeja ukugoqa inhlabathi ezungeze izitshalo zamazambane engadini yemifino ekhanyiswe yilanga
Umlimi usebenzisa igeja ukugoqa inhlabathi ezungeze izitshalo zamazambane engadini yemifino ekhanyiswe yilanga. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Ukuvundisa

Amazambane ayizinto zokudla ezilinganiselayo ezizuza ekudleni okunempilo:

  • Faka umanyolo olinganiselayo, wemvelo (njengo-10-10-10) ngesikhathi sokutshala
  • Faka umquba eceleni uma izitshalo ziphakeme ngamasentimitha angu-1.5
  • Gwema umanyolo one-nitrogen eningi, okhuthaza amaqabunga ngokulimaza izilimo eziyizigaxa
  • Cabanga ngomanyolo one-phosphorus ne-potassium eningi lapho izitshalo ziqala ukuqhakaza

Izinambuzane Ezivamile Nezifo

Amazambane angathinteka yizinambuzane nezifo eziningana. Ukuhlonza kusenesikhathi kanye nokungenelela kubalulekile ekuvikeleni isivuno sakho:

Izinambuzane Ezivamile

  • I-Colorado Potato Beetle: Izinambuzane eziphuzi-orenji ezinemigqa emnyama edla amaqabunga
  • Ama-aphid: Izinambuzane ezincane ezimunca ujusi wezitshalo futhi ezingasakaza izifo
  • Izikelemu: Izibungu ezincane neziqinile ezigobhoza ezigabeni
  • Ama-Flea Beetles: Ama-beetles amancane adala imigodi emincane emaqabunga
Isithombe esiseduze sebhungane lamazambane laseColorado eline-elytra enemigqa eqabungeni lamazambane aluhlaza
Isithombe esiseduze sebhungane lamazambane laseColorado eline-elytra enemigqa eqabungeni lamazambane aluhlaza. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Izifo Ezivamile

  • Ubuhlungu Bokuqala: Isifo se-fungus esibangela amabala amnyama, agxile emaqabungeni aphansi
  • Isifo Sokukhunta Esibuhlungu Kakhulu: Isifo esibhubhisayo sesikhunta esabangela iNdlala Yamazambane ase-Ireland
  • Ukhwekhwe: Isifo samagciwane esibangela izilonda eziqinile ezigabeni
  • I-Verticillium Wilt: Isifo se-fungus esibangela ukuphuzi nokubuna

Zijwayeze ukushintshanisa izitshalo, gcina umoya ugeleza kahle phakathi kwezitshalo, futhi ucabangele izinhlobo ezimelana nezifo ukuze unciphise izinkinga zezifo. Ukuze ulawule izinambuzane eziphilayo, khetha amabhungane, sebenzisa izembozo zemigqa, noma ufake uwoyela we-neem noma insipho yokubulala izinambuzane uma kunezikhukhula ezinkulu.

Ukuvuna Amazambane Akho

Ngemva kwezinyanga zokunakekela nokulindela, ukuvuna amazambane akho akhulele ekhaya kuyinto ejabulisayo. Ukwazi ukuthi uzovuna nini futhi kanjani kuqinisekisa ukuthi uzothola ikhwalithi kanye nobuningi obuhle kakhulu esivunweni sakho.

Isikhathi Sokuvuna

Isikhathi sokuvuna sincike ekutheni ufuna amazambane amasha noma amazambane okugcina:

Amazambane Amasha

  • Vuna emavikini ama-2-3 ngemuva kokuqhakaza kwezitshalo
  • Ngena kancane enhlabathini bese ususa izimila ezimbalwa, ushiye isitshalo siphelele
  • Ilungele ukusetshenziswa ngokushesha
  • Isikhumba esincane nesithambile esingagcini kahle

Amazambane Okugcina

  • Vuna emavikini ama-2-3 ngemuva kokuba amaqabunga ebuye afa ngokwemvelo
  • Isikhumba kufanele siqine futhi singakhuhliki kalula
  • Ukufa kwesitshalo ngokuphelele kubonisa ukuthi izimila sezivuthiwe
  • Kuhle kakhulu ukugcina isikhathi eside
Izitshalo zamazambane ezinamahlamvu aphuzi ensimini, zilungele ukuvunwa
Izitshalo zamazambane ezinamahlamvu aphuzi ensimini, zilungele ukuvunwa. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Indlela Yokuvuna Amazambane

Indlela efanele yokuvuna ivimbela ukulimala kwezimila zakho eziyigugu:

  • Khetha usuku olomile lapho inhlabathi ingamanzi
  • Sebenzisa ifoloko noma ifosholo engadini, uyifake cishe ngamasentimitha angu-12 ukusuka esiqwini sesitshalo
  • Phakamisa futhi ukhulule inhlabathi ngobumnene, uqaphele ukuthi ungabhobozi noma yiziphi izimila
  • Susa amazambane akhululiwe ngesandla, uhlole kahle ukuthi asele yini
  • Hlanza inhlabathi eningi (ungawagezi amazambane ahloselwe ukugcinwa)
  • Hlunga amazambane ngobukhulu bese uhlola noma yimuphi umonakalo

Ngamazambane akhuliswe esitsheni, mane ubeke isitsha eceleni bese uhlela kahle enhlabathini ukuze uqoqe isivuno sakho. Ngendlela yotshani, vele udonse utshani ukuze uveze amazambane akho - akudingeki ukumba!

Izandla zimba amazambane avuthiwe ngefoloko yengadi enhlabathini ecebile
Izandla zimba amazambane avuthiwe ngefoloko yengadi enhlabathini ecebile. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Ukwelapha Nokugcina Isitoreji

Ukulungiswa nokugcinwa kahle kwandisa impilo yokuvunwa kwamazambane akho, okukuvumela ukuthi ujabulele amazambane akho akhulele ekhaya izinyanga eziningi ngemva kokuvunwa.

Inqubo Yokwelapha

Ukwelapha kuvumela izikhumba zamazambane ukuthi ziqine futhi amanxeba amancane aphole, okwandisa kakhulu isikhathi sokugcina:

  • Beka amazambane angagezwanga ngesendlalelo esisodwa endaweni emnyama, enomswakama
  • Gcina izinga lokushisa liphakathi kuka-50-60°F (10-15°C)
  • Vumela amazambane ukuthi alulame amasonto angu-1-2
  • Susa noma yimaphi amazambane abonisa izimpawu zomonakalo noma izifo
  • Hlanza noma yimuphi umhlabathi osele ngemva kokuwulungisa (ungawugezi noma kunjalo)
Amazambane asanda kuvunwa abekwe ungqimba olulodwa endaweni emnyama ukuze aqine
Amazambane asanda kuvunwa abekwe ungqimba olulodwa endaweni emnyama ukuze aqine. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Isitoreji Sesikhathi Eside

Uma kunezimo ezifanele zokugcina, amazambane angahlala izinyanga ezingu-2-6 kuye ngokuthi hlobo luni:

  • Gcina endaweni epholile (38-40°F), emnyama, futhi enomswakama olinganiselayo
  • Sebenzisa izitsha eziphefumulayo njengezikhwama zamaphepha, amabhokisi ekhadibhodi, noma obhasikidi
  • Ungalokothi ugcine ezitsheni ezingangeni moya, ezibamba umswakama futhi zisheshise ukonakala
  • Gcina kude no-anyanisi, ama-apula, neminye imikhiqizo ekhipha igesi ye-ethylene
  • Hlola njalo bese ususa noma yimaphi amazambane abonisa izimpawu zokuhluma noma ukubola
  • Izinhlobo zesizini yokugcina zivame ukugcina isikhathi eside kunezinhlobo zokuqala

Okubalulekile: Ungalokothi udle amazambane aluhlaza! Uma amazambane evezwa ekukhanyeni, akhiqiza i-solanine, isakhi esinobuthi esibangela umbala oluhlaza. Amabala amancane aluhlaza anganqunywa, kodwa alahlwe amazambane ane-greening ebalulekile.

Isiphetho

Ukutshala amazambane engadini yakho kukuxhumanisa nesiko elihlanganisa izinkulungwane zeminyaka namasiko angenakubalwa. Kusukela kuma-Inca asendulo awatshala okokuqala kuya egcekeni lakho, amazambane ahlala engenye yezitshalo eziguquguqukayo nezizuzisa kakhulu kubalimi basekhaya.

Ngokulandela izinyathelo ezikulesi siqondisi – kusukela ekukhetheni izinhlobo ezifanele nokulungisa inhlabathi yakho kuya ekuvuneni nasekugcineni kahle amasu – ususendleleni eya ekujabuleleni isivuno esikhulu samazambane. Khumbula ukuthi isizini ngayinye yokulima iletha izifundo ezintsha, futhi ngisho nabalimi abanolwazi bayaqhubeka nokuthuthukisa amakhono abo okukhulisa amazambane unyaka nonyaka.

Ngakho-ke hlamba izandla zakho, ujabulele inqubo, futhi ubheke phambili ekwanelisekeni okungenakuqhathaniswa kokuphakela amazambane akhule ekhaya etafuleni lakho. Uhambo lwakho oluya engadini kuya etafuleni luqala ngembewu yamazambane elula futhi luphela ngesivuno esimnandi osinakekele kuzo zonke izinyathelo zendlela.

Amazambane anemibala ehlukahlukene afakwe kubhasikidi olukiwe etafuleni lokhuni lasendulo
Amazambane anemibala ehlukahlukene afakwe kubhasikidi olukiwe etafuleni lokhuni lasendulo. Chofoza noma uthephe isithombe ukuze uthole ulwazi olwengeziwe kanye nezixazululo eziphezulu.

Ukufunda Okuqhubekayo

Uma ukujabulele lokhu okuthunyelwe, ungaphinda uthande lezi ziphakamiso:


Yabelana ku-BlueskyYabelana ku-FacebookYabelana ku-LinkedInYabelana ku-TumblrYabelana ku-XYabelana ku-LinkedInPhina ku-Pinterest

Amanda Williams

Mayelana Nombhali

Amanda Williams
U-Amanda ungumlimi okhuthele futhi uthanda zonke izinto ezimila emhlabathini. Unothando olukhethekile lokutshala ezakhe izithelo nemifino, kodwa zonke izitshalo zinentshisekelo yakhe. Uyi-blogger eyisivakashi lapha ku-miklix.com, lapho egxila khona kakhulu ezitshalweni nendlela yokuzinakekela, kodwa futhi ngezinye izikhathi angase aphambuke kwezinye izihloko ezihlobene nengadi.

Izithombe ezikuleli khasi zingase zibe yimifanekiso ekhiqizwe ngekhompuyutha noma izilinganiso futhi azizona izithombe zangempela. Izithombe ezinjalo zingaqukatha okungalungile futhi akufanele zithathwe njengezilungile ngokwesayensi ngaphandle kokuqinisekiswa.