Umhlahlandlela Wokutshala Utshani Obunamakha Engadini Yakho
Kushicilelwe: Februwari 5, 2026 13:43:09 UTC
Utshani belamula (i-Cymbopogon citratus) luyisitshalo esinokunambitheka okuhlukahlukene, esinuka kamnandi esiletha ukunambitheka okuhlukile kwe-citrus ekudleni kwase-Asia ngenkathi siphinde sibe yisitshalo sokuhlobisa esikhangayo engadini yakho. Lobu tshani obushisayo bakha amahlumela amahle, afana nomthombo angafinyelela ubude obungamamitha angu-1.5, okwenza kube yinto ewusizo futhi enhle engadini yakho yezitshalo.
A Guide to Growing Lemon Grass in Your Garden

Ngaphandle kokusetshenziswa kwayo ekuphekeni ezitsheni zaseThai, zaseVietnam, nakwezinye izitsha zase-Asia, utshani belamula buqukethe amafutha abalulekile axosha omiyane ngokwemvelo futhi busetshenziswe ngokwesiko ngenxa yezakhiwo zalo zokwelapha. Ngalesi siqondisi esiphelele, uzothola ukuthi kulula kangakanani ukukhulisa lesi simila esingavamile egcekeni lakho.
Ukuqala Ngotshani Obuhlaza
Ngaphambi kokutshala utshani belamula, kubalulekile ukuqonda izidingo zabo eziyisisekelo kanye nezindlela ezinhle kakhulu zesimo sezulu esihlukile. Lesi sitshalo sasezindaweni ezishisayo sikhula kahle ezimweni ezifudumele, ezinelanga kodwa singatshalwa ngempumelelo ezindaweni ezahlukene ngokunakekelwa okufanele.
Isimo Sezulu Nesizini Yokukhula
Utshani belamula buyisitshalo esihlala isikhathi eside esishisayo esithanda ukushisa nokukhanya kwelanga. Bukhula kahle kakhulu ezindaweni zokuqina ze-USDA 8-11, lapho buhlala khona ngaphandle unyaka wonke. Kulezi zindawo ezifudumele, isizini yokukhula iqala entwasahlobo kuya ekwindla, kanti ukukhula okusebenzayo kwehla phakathi nezinyanga zasebusika. Kubalimi ezindaweni 4-7, utshani belamula busengatshalwa ngempumelelo njengesitshalo sonyaka noma njengesitshalo esifakwe ebhodweni esilethwa endlini phakathi nezinyanga ezibandayo.

Ukukhetha Indlela Yakho Yokukhula
Kunezindlela ezimbili eziyinhloko zokuqala utshani belamula: ukukhulisa kusuka embewini noma ukusabalala kusuka ezinhlangeni ezikhona. Indlela ngayinye inezinzuzo zayo kuye ngezinga lakho lolwazi kanye nezinsiza.
Ukukhula Kusuka Embewini
Ubunzima: Okumaphakathi kuya kokuyinselele
Isikhathi Sokuvuna: Izinyanga ezi-4-6
Okuhle Kakhulu: Abalimi abanolwazi, labo abafuna izitshalo eziningi
Ukutshala utshani belamula kusuka embewini kudinga isineke nokunaka imininingwane. Imbewu idinga ukufudumala okuqhubekayo (cishe ama-70°F/21°C) kanye nomswakama ukuze ikhule ngempumelelo. Sebenzisa amathileyi ezithombo anesembozo sepulasitiki ukuze ugcine umswakama, bese ucabanga ngomshini wokushisa wezithombo ukuze unikeze ukufudumala phansi. Ukuhluma ngokuvamile kuthatha izinsuku eziyi-10-14, futhi izithombo zikhula kancane ekuqaleni.
Ukukhula Eziqwini
Ubunzima: Kulula ukulinganisela
Isikhathi Sokuvuna: Izinyanga ezi-2-3
Okuhle Kakhulu Kwabaqalayo: Imiphumela Esheshayo
Indlela elula nethembekile kakhulu ukuqala ngezinhlanga zikalamula ezintsha ezivela esitolo sokudla noma emakethe yabalimi. Bheka izinhlanga ezinesisekelo esiphelele (esinganqunywanga kakhulu). Beka lezi zinhlanga ebhodweni elinamanzi angamasentimitha angu-1-2, ushintshe amanzi njalo ezinsukwini ezimbalwa. Izimpande kufanele zikhule zingakapheli amasonto amabili kuya kwamathathu, lapho izinhlanga zingatshalwa khona enhlabathini.

Ukutshala Nokunakekela Utshani Obunamakha
Ukukhetha Indawo Ephelele
Utshani belamula bukhula kahle elangeni eligcwele, budinga okungenani amahora angu-6-8 okukhanya kwelanga okuqondile nsuku zonke. Ezimweni ezishisayo kakhulu, bungabekezelela umthunzi omncane ntambama. Inhlabathi kufanele ikhiphe amanzi kahle nge-pH ephakathi kuka-6.5 no-7.0. Utshani belamula buthanda inhlabathi evundile ecebile ngezinto eziphilayo, ngakho-ke ukusebenza ngomquba endaweni yakho yokutshala kuzonikeza izitshalo zakho isiqalo esihle.

Inqubo yokutshala
Kungakhathaliseki ukuthi kutshalwa emhlabathini noma ezitsheni, inqubo yokutshala utshani belamula ilula. Ukuze uthole imiphumela emihle kakhulu, landela lezi ziqondiso:
Ukutshala Phansi
- Izitshalo ezikhula ngesikhala ezingamasentimitha angu-24 ziqhelelene ukuze zivumele indawo yobukhulu bazo obuvuthiwe
- Bamba imigodi ebanzi kabili kunebhola lempande kodwa ngokujula okufanayo
- Hlanganisa umquba enhlabathini oyikhipha emgodini
- Beka isitshalo ezingeni elifanayo nalelo esasikhula ngalo ngaphambili
- Gcwalisa ngenhlabathi bese uqinisa kancane eduze kwesisekelo
- Nisela kahle emva kokutshala
- Faka ungqimba lwe-mulch oluyi-intshi ezimbili nxazonke zezitshalo, ulugcine kude neziqu
Ukutshala Isitsha
- Khetha imbiza okungenani amasentimitha angu-12 ububanzi enemigodi yokukhipha amanzi
- Sebenzisa ingxube yebhodwe esezingeni eliphezulu enomanyolo owengeziwe
- Beka ungqimba lwetshe eliphansi ukuze ukhiphe amanzi
- Beka isitshalo maphakathi nebhodwe
- Gcwalisa izimpande ngengxube yokubilisa
- Shiya isikhala esingange-intshi elilodwa ngaphansi komphetho webhodwe ukuze unisele
- Nisela kuze kube yilapho umswakama uphuma emigodini yokukhipha amanzi

Ukunakekela Okuqhubekayo
Ukunisela
Utshani belamula budinga umswakama oqhubekayo, ikakhulukazi ngesikhathi sezulu esishisayo. Nisela lapho isentimitha eliphezulu lenhlabathi loma, uqaphele ukuthi unganiseli kakhulu njengoba lokhu kungaholela ekuboleni kwezimpande. Izitshalo ezitsheni zizodinga ukunisela kaningi kunalezo ezisemhlabathini. Ngesikhathi sokukhula okusebenzayo ehlobo, izitshalo zingadinga ukuniselwa njalo ezinsukwini ezingu-2-3 esimweni sezulu esishisayo.
Ukuvundisa
Utshani belamula abuyona into edla kakhulu kodwa buzuza ekuvundiseni okulula njalo. Faka umanyolo olinganiselayo, oncibilika emanzini njalo emavikini angu-3-4 ngesikhathi sokukhula, noma ufake umanyolo okhipha kancane enhlabathini entwasahlobo. Izinketho eziphilayo ezifana netiye lomquba noma i-emulsion yenhlanzi zisebenza kahle kutshani belamula futhi zikhuthaza inhlabathi enempilo.
Ukuvikelwa Kwasebusika
Ezindaweni ezingu-8 nasezindaweni ezifudumele, utshani belamula bungahlala emhlabathini unyaka wonke ngengqimba enkulu ye-mulch yokuvikela. Ezindaweni ezibandayo, unezinketho eziningana:
- Phatha njengonyaka bese utshala kabusha njalo entwasahlobo
- Bamba amahlumela ekwindla, unciphise amasentimitha angu-6 ubude, bese ubeka imbiza yokukhula endlini
- Gcina izitshalo ezifakwe emabhodweni efasiteleni elikhanyayo, elibheke eningizimu lapho amazinga okushisa ehlala khona ngaphezu kuka-40°F
- Gcina izitshalo ezilele phansi endaweni epholile, emnyama futhi unisele kancane

Ukuvuna Nokusebenzisa Utshani Bakho Belamula
Kuvunwa Nini Futhi Kanjani
Utshani belamula bulungele ukuvunwa uma iziqu sezifinyelele okungenani amasentimitha angu-12 ubude futhi isisekelo sinobukhulu obungaba yi-intshi eyodwa. Lokhu kuvame ukwenzeka ezinyangeni ezi-3-4 ngemva kokutshala. Ingxenye enambitheka kakhulu yotshani belamula yingxenye engezansi yesiqu, enesisekelo esivuvukele, esikhanyayo esifana no-anyanisi oluhlaza.
Ukuvuna utshani belamula:
- Khetha iziqu engxenyeni engaphandle yesiqu
- Usebenzisa ummese obukhali noma isikere sengadi, sika iziqu phansi
- Ngaphandle kwalokho, ungadonsa iziqu eziphelele ngokunyakaza okuthambile
- Vuna kuphela lokho okudingayo, njengoba utshani obusha belamula bunokunambitheka okunamandla kakhulu
- Shiya isikhungo sesiqu siphelele ukuze uqhubeke nokukhula

Isitoreji Nokulondolozwa
Utshani obusha belamula bungagcinwa ngezindlela eziningana ukuze kulondolozwe ukunambitheka kwalo ukuze lusetshenziswe esikhathini esizayo:
Isitoreji Sesikhathi Esifushane
- Songa iziqu ezingagezwanga ngethawula lephepha elimanzi
- Beka esikhwameni sepulasitiki esiqandisini
- Sebenzisa zingakapheli amasonto amabili kuya kwamathathu ukuze uthole ukunambitheka okuhle kakhulu
Ukulondolozwa Kwesikhathi Eside
- Faka iziqu eziphelele ezitsheni ezingangeni moya kuze kube yizinyanga eziyisithupha
- Sika bese uqandisa emathileyini e-ice cube ngamanzi noma uwoyela
- Yomisa amaqabunga ukuze uthole itiye ngokuwahlanganisa bese uwalengisa phansi
- Gcina amaqabunga omisiwe ezitsheni ezingangeni moya kuze kube unyaka

Izindlela Ezilula Zokusebenzisa Utshani Belamula
Ukunambitheka okuhlukile kwe-citrus kotshani belamula kwenza kube isithako esisebenziseka kalula ezitsheni eziningi:
Isobho nama-curries
- Isobho se-Thai Tom Yum
- Isi-Vietnamese Pho
- Izitsha ze-curry zikakhukhunathi
- Isobho lenkukhu le-lemongrass
Iziphuzo
- Itiye le-lemongrass (elishisayo noma elibandayo)
- Ama-cocktail afakwe i-lemongrass
- I-lemonade eqabulayo
- Ukufakwa kwezitshalo
Ezinye Izindlela Zokusebenzisa
- Ama-marinade enyama nenhlanzi
- Ama-Stir-fries nama-sauce
- Amafutha namaviniga afakwe
- Ukubulala omiyane kwemvelo

Ukuxazulula Izinkinga Ezivamile
Nakuba utshani belamula buvame ukuba lula ukulutshala, ungase ubhekane nezinselele ezimbalwa. Nansi indlela yokubhekana nezinkinga ezivame kakhulu:
Izinambuzane
Utshani belamula buxosha izinambuzane eziningi ngokwemvelo, kodwa ngezinye izikhathi bungakhanga:
- Izibungu zesicabucabu: Ikakhulukazi ezitshalweni zangaphakathi. Khulisa umswakama bese ufafaza ngensipho yokubulala izinambuzane noma uwoyela we-neem.
- Ama-Aphid: Geza ngamanzi amaningi noma uphathe ngensipho yokubulala izinambuzane.
Izifo
Izinkinga eziningi zihlobene nezimo zokukhula hhayi izifo:
- Ukubola Kwempande: Kubangelwa ukunisela ngokweqile. Qinisekisa ukuthi amanzi ayaphuma kahle futhi uvumele inhlabathi yome kancane phakathi kokunisela.
- Ukugqwala: Ngezinye izikhathi kuthinta amaqabunga. Susa amaqabunga athintekile futhi uthuthukise ukujikeleza komoya.
Izinkinga Zemvelo
Izici zemvelo zingathinta impilo yezitshalo:
- Amaqabunga Aphuzi: Ngokuvamile kubonisa ukuntuleka kwezakhamzimba. Faka umanyolo olinganiselayo.
- Amathiphu Amaqabunga Ansundu: Ngokuvamile kubangelwa umoya owomile noma ukunisela okungajwayelekile.
- Ukukhula Okuhamba Kancane: Ngokuvamile kubangelwa ukukhanya okwanele noma amazinga okushisa apholile.

Kungani utshani bami belamula bungakhuli bube bude?
Ukukhula okubambezelekile kuvame ukubangelwa ukukhanya kwelanga okunganele, amazinga okushisa apholile, noma ukuvunda kwenhlabathi okubi. Qinisekisa ukuthi izitshalo zakho zithola okungenani amahora ayisithupha okukhanya kwelanga okuqondile nsuku zonke, zigcine amazinga okushisa angaphezu kwama-50°F, futhi zivundise njalo ngesikhathi sokukhula.
Ingabe utshani belamula bungaphila ebusika ngaphandle ezindaweni ezibandayo?
Utshani belamula buyisitshalo esishisayo esingakwazi ukusinda emazingeni okushisa abandayo. Ezindaweni ze-USDA ezingaphansi kuka-8, faka izitshalo endlini ngaphambi kweqhwa lokuqala noma uziphathe njengezitshalo zonyaka. Ezindaweni eziseduze, ukumboza okunamandla kungase kuvikele izimpande, kodwa ukukhula okuphezulu kuzophinde kufe.
Kufanele ngihlukanise kangaki izitshalo zami zotshani lwelamula?
Utshani belamula bakha amaqoqo aminyene azuza ekuhlukanisweni njalo eminyakeni emi-2-3. Hlukanisa ekuqaleni kwentwasahlobo ngokumba lonke iqoqwana bese ulihlukanisa libe yizigaba, uqinisekise ukuthi iqoqwana ngalinye linezimpande kanye neziqu. Lokhu kuvuselela isitshalo futhi kunikeze ukuqala okusha kokukhulisa ingadi yakho.
Isiphetho: Ukujabulela Isivuno Sakho Sotshani Belamula
Ukutshala utshani bukalamula engadini yakho kuyinto evuzayo ekuxhumanisa nokunambitheka kwezindawo ezishisayo kungakhathaliseki ukuthi uhlalaphi. Ngokubukeka kwabo okukhangayo, ukusetshenziswa okusebenzayo, kanye nezidingo zokunakekelwa ezilula, utshani bukalamula luyisengezo esihle kakhulu kuzo zombili izingadi zemifino kanye nezindawo zokuhlobisa. Ngokulandela iziqondiso ezikulo mhlahlandlela, uzobe usendleleni eya ekuvuneni utshani bukalamula obusha nobunambithekayo ukuze uthole izipiliyoni zakho zokupheka.
Khumbula ukuthi ngisho nasezindaweni ezipholile, ungalikhulisa ngempumelelo leli khambi eliguquguqukayo ngokuliphatha njengonyaka noma ukulifaka endlini ngesikhathi sasebusika. Umzamo uyafaneleka uma unambitha umehluko owenziwa utshani obusha, obukhule ekhaya ezindleleni zakho ozithandayo zokupheka. Ngakho-ke qoqa izinto zakho, ulungiselele indawo yakho engadini, bese ulungela ukujabulela ukunambitheka okuhlukile kwe-citrus kanye nohlobo oluhle lwalesi sitshalo esimangalisayo.

Ukufunda Okuqhubekayo
Uma ukujabulele lokhu okuthunyelwe, ungaphinda uthande lezi ziphakamiso:
- Umhlahlandlela Wokukhulisa Isipinashi Engadini Yakho Yasekhaya
- Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa Ama-Orange Ekhaya
- Ukukhulisa Izaqathi: Umhlahlandlela Ophelele Wempumelelo Yengadi
