Umhlahlandlela Wokukhulisa I-Horseradish Engadini Yakho
Kushicilelwe: Februwari 5, 2026 13:41:08 UTC
I-Horseradish iyimifino eqinile ehlala isikhathi eside ebilokhu inezela ukunambitheka okushisayo ekudleni izinkulungwane zeminyaka. Lesi sitshalo esiqinile, esaziwa ngezitshalo ngokuthi i-Armoracia rusticana, sikhiqiza amaqabunga amakhulu aluhlaza ngaphezu komhlabathi ngenkathi sikhulisa izimpande zaso ezibabayo eziyigugu ngaphansi.
A Guide to Growing Horseradish in Your Own Garden

Ukutshala i-horseradish yakho kuqinisekisa ukuthi uzokwazi ukufinyelela ezimpandeni ezintsha nezinamandla kakhulu ngangokunokwenzeka - ezingcono kakhulu kunezinketho ezithengwa esitolo ezivame ukulahlekelwa amandla azo. Ngaphezu kwalokho, uma sezivele zikhona, lesi sitshalo esingapheli sizokuvuza ngesivuno unyaka nonyaka.
Kulesi siqondisi esiphelele, sizohamba ngakho konke okudingeka ukwazi ukuze ukhule, unakekele, futhi uvune i-horseradish ngempumelelo engadini yakho yasekhaya. Kungakhathaliseki ukuthi ungumlimi onolwazi noma usaqala, uzothola ukuthi kulula kangakanani ukulima lesi simila esiguquguqukayo esenezela ukunambitheka okumnandi kokusanhlamvu, ukudla kwasolwandle, kanye nezinongo ezenziwe ekhaya.
Ukuqala nge-horseradish
Izimpande ezintsha ze-horseradish zilungele ukutshalwa
I-Horseradish ikhula kahle esimweni sezulu esipholile futhi idinga isikhathi sokungalali, okwenza kube kuhle kakhulu kubalimi ezindaweni zokuqina ze-USDA 3-9. Izikhathi ezinhle kakhulu zokutshala i-horseradish kusentwasahlobo yokuqala (ngokushesha nje lapho inhlabathi ingasebenza) noma ekwindla sekwephuzile (ngaphambi nje kokuba umhlabathi uqine). Ukutshala kwentwasahlobo ngokuvamile kukhethwa kwabaqalayo njengoba kunikeza izitshalo isikhathi esigcwele sokukhula ngaphambi kobusika.
Ukuthola Izimpande zeHorseradish Ezisikiwe
Ngokungafani nemifino eminingi, i-horseradish ayivame ukutshalwa ngembewu. Kunalokho, isakazeka ngezimpande ezisikiwe (ezibizwa nangokuthi "amasethi"). Ungazithola ngezindlela eziningana:
- Thenga izimpande ezisikiwe ezikhungweni zengadi noma ezindaweni zokukhulisa izingane eziku-inthanethi
- Thenga izimpande ze-horseradish ezintsha ezimakethe zabalimi noma ezitolo zokudla
- Cela umngane wakho otshala i-horseradish ukuthi akunike izimpande ezihlukene
Ukulungiselela Izimpande Ezisikiwe
Uma ukhetha izimpande ze-horseradish zokutshala, funa izinhlobo eziqinile, ezingenazo izifo ezingaba amasentimitha angu-8-10 ubude kanye nobubanzi obuyi-1/2 intshi. Ukuphela okukhulu kwempande kuzoba phezulu (umqhele), kanti ukuphela okuncane kubheke phansi. Uma usebenzisa izimpande ezithengwe esitolo, khetha lezo ezibonisa izimpawu zokuphila, njengemiqumbe emincane noma amahlumela aluhlaza.
Ukulungisa izingcezu zakho:
- Sika impande nge-engeli engama-degree angu-45 ekugcineni kwephansi (lokhu kusiza ngokuqondiswa lapho utshala)
- Uma usebenzisa impande enkulu, ungayisika ibe yizingxenye eziningana ezingamasentimitha angu-8, uqinisekise ukuthi ingxenye ngayinye inezicubu noma amahlumela athile.
- Vumela izindawo ezisikiwe zome amahora ambalwa ngaphambi kokutshala

Ukutshala Nokukhetha Indawo
Ukutshala impande ye-horseradish nge-engela efanele kuqinisekisa ukukhula okuhle
Ukukhetha Indawo Efanele
I-Horseradish ikhula kahle kakhulu elangeni eligcwele kodwa ibekezelela umthunzi ongaphelele. Uma ukhetha indawo yokutshala, khumbula ukuthi i-horseradish ingaba namandla kakhulu futhi ingase ihlasele. Khetha indawo lapho:
- Izitshalo zithola okungenani amahora ayi-6 okukhanya kwelanga okuqondile nsuku zonke
- Inhlabathi ijulile, inothile, futhi ikhipha amanzi kahle
- Kukhona isikhala esanele sokuba izitshalo zisakazeke (isitshalo ngasinye sidinga isikhala esingamamitha angu-2-3)
- Ngeke kuphazamise ezinye izitshalo zasegadini (cabanga ngombhede ozinikele noma indawo emngceleni)
Abalimi abaningi bakhetha ukutshala i-horseradish esitsheni esikhethekile noma embhedeni ophakanyisiwe ukulawula ukusabalala kwayo. Uma utshala emhlabathini, cabanga ngokusebenzisa izithiyo ezifana namathayili agqitshwe noma amabhakede angenasisekelo ukuze ubambe izimpande.
Ukulungiswa Kwenhlabathi
I-Horseradish ithanda inhlabathi ene-acid encane kunenhlabathi engathathi hlangothi (pH 5.5-7.0) ecebile ngezinto eziphilayo. Ngaphambi kokutshala:
- Bamba bese ukhulula inhlabathi ekujuleni okungamasentimitha ayi-10-12 ukuze uvumelane nesistimu yezimpande ezijulile
- Susa noma yimaphi amatshe, izimpande, noma udoti ongabangela izimpande ezibunjwe kabi
- Hlanganisa amasentimitha angu-2-3 omquba noma umquba obolile kahle
- Faka umanyolo wemvelo olinganiselayo (njengo-10-10-10) ngokwemiyalelo yephakheji
Imiyalelo yokutshala
Uma indawo yakho isilungisiwe, landela lezi zinyathelo zokutshala i-horseradish:
- Bamba imisele noma imigodi ngayinye ejulile ngamasentimitha angu-2-3
- Beka izimpande ezisikiwe nge-engeli engama-degree angu-45, ingxenye ephezulu (esikiwe iqonde ngqo) cishe ngamasentimitha angu-1-2 ngaphansi komhlabathi.
- Uma utshala izimpande eziningi, zihlukanise ngamasentimitha angu-18-24 ngemigqa engamasentimitha angu-30-36
- Mboza ngenhlabathi bese unisela kahle
Ukuze utshale isitsha, khetha imbiza okungenani engamasentimitha angu-18 ububanzi nobubanzi. Sebenzisa indlela efanayo yokutshala, kodwa qiniseka ukuthi isitsha sinemigodi eyanele yokukhipha amanzi.

Ukunakekelwa Nokunakekelwa
Izitshalo ze-horseradish ezinempilo ezinamahlamvu aqinile
Ukunisela
I-Horseradish idinga umswakama oqhubekayo, ikakhulukazi ngesikhathi sokuqala sokukhula kanye nangesikhathi sokukhula kwezimpande ngasekupheleni kwehlobo kanye nasekuqaleni kwekwindla. Kodwa-ke, isengozini yokubola kwezimpande ezimweni ezigcwele amanzi.
- Nisela ngokujulile kanye ngesonto, unikeze cishe isentimitha elilodwa lamanzi
- Khulisa ukuchelela ngezikhathi ezishisayo nezomile
- Nciphisa ukuchelela ekupheleni kwekwindla njengoba kusondela ukuvuna
- Izitshalo ezikhuliswe esitsheni zizodinga ukuniselwa njalo
Ukuvundisa
I-Horseradish ayiyona into yokudla okunempilo, futhi i-nitrogen eningi inganciphisa ukunambitheka kwezimpande. Ukuze uthole imiphumela emihle kakhulu:
- Faka umanyolo olinganiselayo, ongena-nitrogen eningi (njengo-5-10-10) ekuqaleni kwentwasahlobo
- Ingubo eseceleni enomanyolo phakathi nenkathi yokukhula
- Gwema ukufaka umanyolo ekupheleni kwesizini, okunganciphisa ikhwalithi yezimpande

Ukulawula Ukhula
Ukulawula ukhula kubaluleke kakhulu ekuqaleni kwesizini lapho izitshalo ze-horseradish zisencane futhi zinganqotshwa kalula.
- Faka ungqimba lwe-mulch oluyi-2-3 intshi (njengotshani noma amaqabunga aqoshiwe) nxazonke zezitshalo
- Hluza ukhula ngesandla njalo, uqaphele ukuthi ungaphazamisi izimpande ze-horseradish
- Hlakulela ngokungajulile uma kudingeka, njengoba ukutshala okujulile kungalimaza izimpande
Ukuphatha Ukukhula
Ukususa amahlumela aseceleni kusiza ekukhuleni kwezimpande ezinkulu eziyinhloko
Ukuze ukhule i-horseradish esezingeni eliphezulu enezimpande eziqondile nezijiyile, kunconywa ukunakekelwa okwengeziwe:
- Uma izitshalo sezicishe zibe ngamasentimitha angu-8 ubude, susa ngokucophelela inhlabathi engxenyeni engenhla yempande eyinhloko
- Susa zonke izimpande ezincane namahlumela, ushiye umqhele omuhle kakhulu wamaqabunga kuphela
- Buyisela inhlabathi ezungeze isitshalo
- Phinda le nqubo cishe ngemva kwamasonto ayi-6
Lo mkhuba, owaziwa ngokuthi "ukuphakamisa nokususa," ukhuthaza isitshalo ukuthi sisebenzise amandla ekwakheni impande eyodwa enkulu enkulu kuneziningi ezincane.
Iqukethe i-Spread
I-Horseradish ingaba yingozi uma ingaphathwa kahle. Ukuze uyilawule:
- Tshala ezitsheni noma emibhedeni ephakanyisiwe enezivikelo
- Vuna kahle minyaka yonke, ususe izingcezu zezimpande eziningi ngangokunokwenzeka
- Cabanga ngokusebenzisa izithiyo ezibonakalayo ezifana namathayili agqitshwe noma amabhakede angenasisekelo
- Susa noma yiziphi izitshalo ezizithandayo ezivela ngaphandle kwendawo ebekelwe ukukhula

Ukuvuna Nokugcina
Isikhathi Sokuvuna
Izimpande ze-horseradish zithuthukisa ukunambitheka kwazo okuhle kakhulu ngemva kokuchayeka emazingeni okushisa abandayo. Izikhathi ezifanele zokuvuna yilezi:
- Ukwindla sekwephuzile, ngemva kweziqandisi eziningana kodwa ngaphambi kokuba umhlabathi uqine (Okthoba-Novemba)
- Ekuqaleni kwentwasahlobo, ngaphambi kokuba kuqale ukukhula okusha (Mashi-Ephreli)
Izitshalo zonyaka wokuqala kufanele zivunyelwe zikhule isizini yonke ngaphambi kokuvuna. Eminyakeni elandelayo, ungavuna minyaka yonke ukuze uthole izimpande ezisezingeni eliphezulu. Izimpande ezishiywe emhlabathini iminyaka eminingi zivame ukuba yizinkuni futhi zingabi nambitheka kangako.
Indlela Yokuvuna
Ukuvuna i-horseradish kudinga umzamo othile, njengoba izimpande zingakhula zijule kakhulu:
- Khulula inhlabathi ezungeze isitshalo ngefoloko yengadi, usebenze njengesiyingi esingamasentimitha angu-12 ukusuka esiqongweni
- Gubha ngokucophelela phansi nangaphansi kwempande eyinhloko ukuze ugweme ukuyiphula
- Phakamisa lonke uhlelo lwezimpande, kufaka phakathi izimpande eziseceleni
- Londoloza izimpande eziningana ezinobukhulu bepensela ukuze uzitshale kabusha uma uthanda
- Sika iziqongo, ushiye cishe isentimitha elilodwa lomqhele

Ukuhlanza Nokugcina Izimpande Ezintsha
Izimpande ze-horseradish ezihlanzekile zilungele ukugcinwa
Ngemva kokuvuna, ukuhlanza nokugcina kahle izimpande kuzosiza ukugcina ikhwalithi yazo iphezulu:
- Geza izimpande kahle ngaphansi kwamanzi agobhozayo, uhlanze yonke inhlabathi
- Sika noma yiziphi izindawo ezonakele noma izimpande ezincane
- Vumela izimpande zome ngokuphelele
- Ukuze ugcine isikhathi eside, faka izimpande esikhwameni sepulasitiki esinezimbobo nesihlabathi esimanzi kancane
- Gcina endaweni epholile, emnyama njenge-cellar yezimpande noma esiqandisini ku-32-40°F
Izimpande ze-horseradish ezigcinwe kahle zingagcinwa izinyanga ezi-3-6 esiqandisini noma izinyanga ezifika kweziyi-10-12 esitsheni sezimpande.

Ukulungiselela i-Horseradish Entsha
Ukufaka i-horseradish entsha ngaphandle kuvimbela ukucasuka kwamehlo ngenxa yentuthu enamandla
Ukuze ulungiselele isinongo sakho se-horseradish:
- Sebenza endaweni enomoya omuhle (kungcono ngaphandle) njengoba umusi ungaba namandla kakhulu
- Hlanza izimpande bese uzisika zibe yizicucu ezincane
- Inqubo kumshini wokucubungula ukudla noma i-grate ngesandla
- Engeza izipuni ezimbili kuya kwezingu-3 zeviniga emhlophe kanye nengxenye encane kasawoti ngenkomishi ngayinye ye-horseradish egayiwe
- Ukuze uthole i-horseradish ethambile, engeza uviniga ngokushesha; ukuze uthole i-horseradish eshisayo, linda imizuzu emi-3 ngaphambi kokufaka uviniga
- Gcina ezitsheni ezingangeni moya esiqandisini kuze kube amasonto angu-4-6

Izinkinga Ezivamile Nezixazululo
Izinambuzane
Nakuba i-horseradish ivame ukumelana nezinambuzane eziningi zasegadini, ingathinteka yizinambuzane ezimbalwa ezithile:
| Izinambuzane | Izimpawu | Izixazululo ze-Organic |
| I-Horseradish Fleet Beetle | Izimbobo ezincane emaqabungeni; izibungu zingangena eziqwini zamaqabunga | Izimbozo zemigqa ezintantayo; isifutho samafutha e-neem; ukwethula izinambuzane eziwusizo |
| Izintwala | Amaqabunga agobile; insalela enamathelayo; izinambuzane ezincane eziluhlaza | Isifutho samanzi esinamandla; insipho yokubulala izinambuzane; izimbungulu zabesifazane |
| Izikelemu Zeklabishi | Imigodi eqhekekile emaqabunga; izibungu eziluhlaza | Isifutho se-Bacillus thuringiensis (Bt); ukukha ngesandla |

Izifo
I-Horseradish ingangenwa yizifo eziningana, ikakhulukazi ezindaweni ezimanzi:
| Izifo | Izimpawu | Ukuvimbela/Ukwelashwa |
| Ukugqwala Okumhlophe | Ama-pustules amhlophe ngaphansi kwamaqabunga; amaqabunga aphuzi | Ukushintshanisa izitshalo; susa izitshalo ezithelelekile; sebenzisa impande engenazo izifo |
| Ukubola kwezimpande | Izimpande ezithambile, ezinombala oshintshile; ziyabuna naphezu komswakama owanele | Thuthukisa amanzi agelezayo; gwema ukunisela ngokweqile; shintsha izindawo zokutshala |
| Ibala Leqabunga Lamagciwane | Amabala amnyama, acwiliswe ngamanzi emaqabunga | Gwema ukuchelela ngaphezulu; susa amaqabunga athelelekile; qinisekisa ukuthi umoya uhamba kahle |

Izinkinga Ezikhulayo
Ezinye zezinkinga ezivame ukukhula kanye nezixazululo zazo zifaka:
Izimpande Ezinefoloko Noma Ezingacacile
Izimbangela: Inhlabathi enamadwala; ukungalungiselelwa kahle kwenhlabathi; ukulimala kwezimpande ngesikhathi sokukhula
Izixazululo: Lungisa inhlabathi ngokujulile ngaphambi kokutshala; susa amatshe kanye nemfucumfucu; gwema ukuphazamisa izimpande ngesikhathi sokukhula
Ukuthuthukiswa Kokunambitheka Okubi
Izimbangela: Ukuvuna kusenesikhathi; i-nitrogen eningi; ukungabanda ngokwanele
Izixazululo: Vuna ngemva kweqhwa; sebenzisa umanyolo one-nitrogen ephansi; qinisekisa ukuthi izitshalo zithola amazinga okushisa abandayo ngaphambi kokuvuna
Ukusabalala Okungenela
Izimbangela: Isistimu yezimpande enamandla; ukuvuna okungaphelele
Izixazululo: Tshala ezitsheni; sebenzisa izivimbeli zezimpande; vuna kahle minyaka yonke; susa izitshalo zokuzithandela ngokushesha
Ukuqhakaza (Ukuqhakaza Ngaphambi Kwesikhathi)
Izimbangela: Ukucindezeleka kokushisa; ubudala bezitshalo; izici zemvelo
Izixazululo: Susa iziqu zezimbali ngokushesha; nikeza umthunzi ntambama ezindaweni ezishisayo; vuna izimpande ngaphambi kokuba zikhule kakhulu
Isiphetho
Umvuzo wokutshala i-horseradish yakho: isosi entsha nenamandla eyenziwe ekhaya
Ukutshala i-horseradish engadini yakho kuyinto evuzayo ekunikeza isithako esisha nesinamandla esidlula kakhulu izinhlobo ezithengwa esitolo. Nakuba kudinga isineke - ukulinda isizini yokuqala yokukhula ngaphambi kokuvuna - ukunakekelwa okuncane kanye nokukhiqizwa okuthembekile kuyenza ibe yinto enhle kakhulu kunoma iyiphi ingadi.
Khumbula ukuthi i-horseradish iyisitshalo esikhula isikhathi eside, ngakho-ke hlela indawo ozotshala kuyo ngokucophelela noma usebenzise izitsha ukuze ulawule ukusabalala kwayo. Ngokunakekelwa okufanele ngesikhathi sokukhula kanye namasu okuvuna ngokucophelela, uzojabulela ukutholakala okuningi kwale mpande ethambile iminyaka eminingi ezayo.
Kungakhathaliseki ukuthi uyayifaka enyameni yenkomo eyosiwe, uyixuba nesoso ye-cocktail yezinhlanzi zasolwandle, noma udala isinongo sakho esiyingqayizivele, akukho okufana nokushisa okubukhali nokuhlanzekile kwe-horseradish esanda kugaywa oyitshalile wena. Ngakho-ke thatha izimpande ezisikiwe kule ntwasahlobo, ulungiselele indawo engadini yakho, bese uqala ukutshala lesi simila sasendulo nesiguquguqukayo!

Ukufunda Okuqhubekayo
Uma ukujabulele lokhu okuthunyelwe, ungaphinda uthande lezi ziphakamiso:
- Ukukhulisa Amajikijolo Amnyama: Umhlahlandlela Wabalimi Basekhaya
- Izinhlobo Ezingcono Kakhulu Ze-Cherry Ongazikhulisa Engadini Yakho
- Umhlahlandlela Wokukhulisa Amajikijolo Angcono Kakhulu E-Aronia Engadini Yakho
