Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa Amazambane Amnandi Ekhaya
Kushicilelwe: Januwari 26, 2026 00:23:55 UTC
Ubhatata ungomunye wezitshalo ezizuzisa kakhulu kubalimi basekhaya. Azikhiqizi nje kuphela izilimo eziyizigaxa ezinomsoco nezimnandi, kodwa futhi kulula ukuzitshala uma usuqonda izidingo zazo eziyisisekelo.
A Complete Guide to Growing Sweet Potatoes at Home

Kungakhathaliseki ukuthi unengadi enkulu noma izitsha ezimbalwa nje, lo mhlahlandlela ophelele uzokuqondisa kukho konke okudingeka ukwazi mayelana nokutshala ubhatata, kusukela ekuqaleni kokutshala kuya ekuvuneni nasekugcineni inzuzo yakho.
Izinzuzo Zokukhulisa Amazambane Akho Amnandi
Ubhatata uyimithombo yokudla okunempilo egcwele amavithamini A no-C, i-potassium, kanye ne-fiber. Uma uzikhulisa wena, uzojabulela izinzuzo eziningana kunezinhlobo ezithengwa esitolo:
- Ukunambitheka okuhle kakhulu kanye nobusha obungenakufaniswa nezilimo eziyizigaxa ezithengwa esitolo
- Ukufinyelela ezinhlotsheni ezihlukile ezingavamile ukutholakala ezitolo ezinkulu
- Ukulawula okuphelele izindlela zokukhulisa (eziphilayo, ezingenazo izibulala-zinambuzane)
- Isivuno esingabizi kakhulu esinesivuno esikhulu esivela endaweni encane
- Imivini emihle yokuhlobisa engasebenza njengesimbozo somhlabathi
- Amaqabunga adliwayo anikeza ukudla okuluhlaza okunomsoco
- Impilo yokugcina isikhathi eside uma ivuselelwe kahle (kuze kube yizinyanga ezingu-6-8)
- Ukwaneliseka kokutshala ukudla kwakho kusukela ekuqaleni kuze kube sekupheleni
Ngokungafani namazambane avamile, amazambane amnandi ayingxenye yomndeni we-morning glory (i-Ipomoea batatas), hhayi umndeni we-nightshade. Lokhu kusho ukuthi akhula ngendlela ehlukile futhi anezidingo ezihlukile, kodwa umzamo uwufanele kahle ngenxa yesivuno esimnandi ozosijabulela.
Ukukhetha Izinhlobo Ezifanele Zamazambane Amnandi
Izinhlobo zamazambane amnandi ziyahlukahluka ngokunambitheka, ukuthungwa, umbala, kanye nezidingo zokukhula. Ukukhetha uhlobo olufanele isimo sezulu sakho kanye nezintandokazi zakho kubalulekile empumelelweni.
| Izinhlobonhlobo | Izinsuku Eziya Ekuvuthweni | Umbala Wenyama | Isimo Sezulu Esingcono Kakhulu | Umkhuba Wokukhula | Izici ezikhethekile |
| Beauregard | 90-100 | Iwolintshi | Iyaguquguquka, ilungele izindawo ezipholile | Ukuvundisa | Imelana nezifo, isivuno esikhulu, uhlobo oludumile kakhulu lwezentengiselwano |
| Iminyaka Eyikhulu | 90-100 | Orenji ojulile | Izifunda ezifudumele, zaseNingizimu | Ukuvundisa | Ukunambitheka okumnandi, umkhiqizi ohlala njalo |
| Indiza yaseGeorgia | 80-90 | Iwolintshi | Izinkathi ezimfushane zaseNyakatho | Ukuvundisa | Ikhula ngokushesha, ilungele izimo ezipholile |
| I-Vardaman | 100-110 | Okusawolintshi okusagolide | Izifunda zaseNingizimu | Uhlobo lwesihlahla | Ukukhula okuncane, okulungele izingadi ezincane |
| I-Covington | 100-120 | Iwolintshi | Okuguquguqukayo | Ukuvundisa | Imelana nezifo, inesimo esifanayo, isitoreji esihle kakhulu |
| Ophuzi | 110-120 | Ophuzi | Izinkathi ezifudumele nezinde | Ukuvundisa | Ama-antioxidants amaningi, umbala oyingqayizivele, ukuthungwa okomile |
Icebiso Lesimo Sezulu: Kwabalimi basenyakatho abanezinkathi zokukhula ezimfushane, khetha izinhlobo ezikhula ngokushesha njengeGeorgia Jet noma iBeauregard. Ezindaweni ezifudumele zaseningizimu ezinezinkathi zokukhula ezinde, uzophumelela cishe nganoma yiluphi uhlobo.
Indlela Yokuqala Ama-Sweet Potato Slips
Ngokungafani namazambane avamile, amazambane amnandi awakhuliswa ngqo kusuka ezingcezu ze-tuber. Kunalokho, akhuliswa kusuka kuma-sprout abizwa ngokuthi "ama-slips" akhula kusuka kumazambane amnandi avuthiwe. Ungathenga ama-slips ezikhungweni zengadi noma kubahlinzeki be-inthanethi, noma ukhule owakho kusuka kumazambane amnandi athengwe esitolo noma agciniwe.
Ukukhulisa Izithombo Zakho
Indlela Yamanzi
- Khetha ubhatata omnandi wemvelo (ongaphilile ungelashwa ngezithiyo zokuhluma)
- Faka amazinyo okuxubha phakathi kwezambane
- Linda amazambane ebhodweni bese ingxenye engezansi icwiliswe emanzini
- Beka endaweni efudumele enelanga elingaqondile
- Shintsha amanzi njalo ezinsukwini ezimbalwa ukuze uvimbele isikhunta
- Ngemva kwamasonto ama-2-4, amahlumela azoqala ukukhula kusukela phezulu
- Uma amahlumela efinyelela ku-4-6 amasentimitha anamaqabunga amaningana, waphendule kancane
- Beka izithombo ezisusiwe emanzini kuze kukhule izimpande (cishe isonto elilodwa)
Indlela Yomhlabathi (Ngokushesha)
- Gcwalisa isitsha esingajulile ngenhlabathi emanzi yokubumba
- Beka ubhatata ngokuvundlile bese umboza ngenhlabathi engamasentimitha angu-1-2
- Gcina inhlabathi imanzi njalo kodwa ingabi manzi
- Beka endaweni efudumele (75-80°F ilungele kahle)
- Amahlumela azovela emavikini ama-2-3
- Uma izithombo ziphakeme ngamasentimitha angu-6-8 zinamaqabunga amaningana, zidonse kancane emazambaneni
- Amahlumela azobe esenezimpande uma ekhulele enhlabathini
Icebiso Lesikhathi: Qala izithombo zakho amasonto ayi-10-12 ngaphambi kosuku lwakho lokutshala ngaphandle oluhleliwe. Ezifundeni eziningi, lokhu kusho ukuqala izithombo ngoMashi ukuze zitshalwe ngasekupheleni kukaMeyi noma ekuqaleni kukaJuni.

Ukulungiselela Inhlabathi Yamazambane Amnandi
Ubhatata uyachuma enhlabathini ekhululekile, ekhipha amanzi kahle evumela ukuthi izilimo zawo zikhule kalula. Ukulungiswa kwenhlabathi efanele kubalulekile ekukhuleni ubhatata omkhulu, owakhiwe kahle.
Izimo Zenhlabathi Ezifanele
- Uhlobo lomhlabathi: I-sandy loam ifanelekile; inhlabathi yobumba enzima kufanele ilungiswe
- Izinga le-pH: 5.8-6.2 lilungile (lino-asidi kancane)
- Izinga Lokushisa: Inhlabathi kufanele okungenani ibe ngu-65°F (18°C) ngesikhathi sokutshala
- Ukugeleza kwamanzi: Ukugeleza kwamanzi okuhle kubalulekile ukuvimbela ukubola
Izinyathelo Zokulungisa Umhlabathi
- Hlola i-pH yenhlabathi yakho bese ulungisa uma kudingeka nge-sulfur ukuze wehlise i-pH noma i-lime ukuze uyikhulise.
- Susa lonke ukhula, amatshe, kanye nemfucumfucu endaweni yokutshala
- Khulula inhlabathi ibe yi-intshi eziyi-12-15 usebenzisa ifoloko noma i-tiller engadini
- Hlanganisa amasentimitha angu-2-3 omquba noma umquba obolile kahle
- Enhlabathini yobumba, engeza izinto eziphilayo ezengeziwe kanye nesihlabathi esiqinile ukuze uthuthukise ukugeleza kwamanzi
- Yakha imibundu noma izindunduma eziphakeme ezingamasentimitha angu-8-12 ukuphakama kanye namasentimitha angu-12 ububanzi
- Imigqa evulekile iqhele ngamafidi angu-3-4 ukuze kuvuleke isikhala sokuba imivini isakazeke
Okubalulekile: Gwema ukusebenzisa umquba omusha noma umanyolo one-nitrogen ephezulu, okhuthaza ukukhula kwamaqabunga ngengozi yokuthuthuka kwe-tuber. Ubhatata uthanda ukuzala okulingene ngokugcizelela i-potassium ne-phosphorus kune-nitrogen.

Ukutshala Amazambane Amnandi
Isikhathi sibalulekile lapho kutshalwa amazambane amnandi. Lezi zitshalo zasezindaweni ezishisayo zizwela kakhulu emakhazeni futhi kufanele zitshalwe kuphela uma amazinga okushisa enhlabathi ehlala ngaphezu kuka-65°F (18°C) futhi yonke ingozi yesithwathwa isidlulile.
Nini Ukutshala
- Tshala amasonto ama-3-4 ngemuva kosuku lokugcina lwesithwathwa sentwasahlobo endaweni yakini
- Izinga lokushisa lomhlabathi kufanele okungenani libe ngu-65°F (18°C) ekujuleni okungamasentimitha angu-4.
- Amazinga okushisa ebusuku kufanele ahlale engaphezu kuka-55°F (13°C) njalo.
- Ezifundeni ezisenyakatho: Ekupheleni kukaMeyi kuya ekuqaleni kukaJuni
- Ezifundeni eziseningizimu: Ephreli kuya kuJuni
Ukutshala Emibhedeni Yengadi
- Nisela kahle indawo yokutshala ngosuku olwandulela ukutshala
- Dala imigodi engu-4-6 amayintshi ukujula eceleni kwezintaba ezilungisiwe
- Izimbobo zesikhala ezingamasentimitha angu-12-18 zihlukene emigqeni engamafidi angu-3-4
- Beka i-slip eyodwa emgodini ngamunye, uyigqibe kuze kufike emaqabunga aphezulu
- Inhlabathi eqinile kancane nxazonke kwesikhala ngasinye
- Nisela kahle emva kokutshala
- Cabanga ukumboza ngepulasitiki emnyama ukuze kufudumale inhlabathi futhi kucindezelwe ukhula

Ukukhula Ezitsheni
Isikhala esincane? Ubhatata ungachuma ezitsheni ngokunakekelwa okufanele:
- Khetha izitsha okungenani ezingamasentimitha angu-18 ububanzi nokujula
- Qinisekisa ukuthi amanzi ageleza kahle kakhulu ngemigodi eminingi yokukhipha amanzi
- Sebenzisa ingxube elula yokubumba exutshwe nomquba
- Tshala izithombo ezi-2-3 ngesitsha esikhulu
- Beka izitsha elangeni eligcwele
- Nisela kaningi kunezitshalo ezifakwe emhlabathini
Ukunakekela Ukutshala Amazambane Amnandi
Uma usutshaliwe, ubhatata udinga ukunakekelwa okuncane uma kuqhathaniswa neminye imifino eminingi. Kodwa-ke, ukunakekelwa okufanele ngesikhathi sokukhula kuzokwandisa isivuno sakho.
Ukunisela
Ubhatata unezidingo zamanzi ezilinganiselwe futhi ubekezelela isomiso kancane uma usuvele ukhona:
- Nisela ngokujulile ngokushesha ngemva kokutshala
- Gcina inhlabathi imanzi njalo (kodwa ingabi manzi) emasontweni amathathu kuya kwamane okuqala
- Uma sekumi ngomumo, faka amanzi ajulile kanye ngesonto, unikeze cishe isentimitha elilodwa lamanzi
- Nciphisa ukuchelela emavikini amathathu kuya kwamane okugcina ngaphambi kokuvuna ukuze uvimbele ukuqhekeka
- Gwema ukuchelela ngaphezulu ukuze uvimbele izifo zesikhunta
Ukuvundisa
Ubhatata awudingi ukuvundiswa okuningi futhi i-nitrogen eningi inganciphisa ukukhiqizwa kwe-tuber:
- Uma inhlabathi ilungiswe kahle ngomquba, umanyolo owengeziwe ungase ungadingeki
- Uma izitshalo zibonakala zingakhuli kahle, faka umanyolo wemvelo olinganiselayo (njengo-5-5-5) kanye, cishe inyanga ngemva kokutshala.
- Gwema umanyolo one-nitrogen eningi, okhuthaza ukukhula kwezihlahla zemivini ngaphandle kwezimpande.
- Ukufuthwa kwamaqabunga okukhipha ukhula lwasolwandle phakathi nesizini kunganikeza amaminerali amancane

Ukulawula Ukhula
Ukulawula ukhula kubaluleke kakhulu ngenyanga yokuqala ngemva kokutshala:
- Gcina indawo ingenakhula kuze kube yilapho izivini zimboza umhlabathi
- Sebenzisa ukulima okungajulile ukuze ugweme ukuphazamisa izimpande zamazambane amnandi
- Faka i-mulch yemvelo njengotshani noma amaqabunga ukucindezela ukhula
- I-mulch emnyama yepulasitiki ingafudumeza inhlabathi futhi ilawule ukhula ngasikhathi sinye
- Uma izivini sezisabalele, ngokwemvelo zicindezela ukhula ngokufihla inhlabathi
Ukulawula Izinambuzane Nezifo
Ubhatata ngokuvamile umelana nezinambuzane nezifo eziningi ezivamile zasensimini, kodwa izinkinga ezimbalwa zingavela. Ukuvimbela kuyindlela engcono kakhulu yabalimi bezitshalo abangakavuthwa.
Izinambuzane Ezivamile
- I-Sweet Potato Weevil: Izinambuzane eziyingozi kakhulu. Ezindala ziyizimbungulu eziluhlaza okwesibhakabhaka ezimnyama ezinezicucu ezibomvu eziphakathi. Ukuvimbela kuhlanganisa ukushintshanisa izitshalo nokusebenzisa izimbotshana ezingenazo izifo eziqinisekisiwe.
- Izikelemu: Izibungu ezincane neziqinile ezidlula ezigabeni. Gwema ukutshala ezindaweni ezisanda kucwiliswa.
- Ama-Flea Beetles: Ama-beetles amancane adala imigodi emincane emaqabunga. Izembozo zemigqa zingavikela izitshalo ezincane.
- Izinyamazane: Ngokuvamile zikhangwa amaqabunga kabhatata. Kungadingeka uthango noma izinto zokuxosha.
Izifo Ezivamile
- Ukubola Okumnyama: Kubangela amabala amnyama ezigabeni. Sebenzisa izithombo eziqinisekisiwe ezingenazo izifo bese uzijwayeza ukushintshanisa izitshalo.
- I-Scurf: Idala amabala amnyama esikhumbeni se-tuber kodwa ayithinti ikhwalithi yokudla. Sebenzisa ama-slip ahlanzekile bese ujikeleza izitshalo.
- Ukubuna kwe-Fusarium: Kubangela ukuphuzi nokubuna kwemivini. Tshala izinhlobo ezimelana nezitshalo bese ushintshanisa izitshalo.
- Ukubola kwesiqu: Kubangela ukubola emugqeni wenhlabathi. Qinisekisa ukuthi amanzi ayaphuma kahle futhi ugweme ukunisela ngokweqile.

Izindlela Zokulawula Izinambuzane Ezingokwemvelo
- Sebenzisa izembozo zemigqa ezintantayo ngesikhathi sokukhula kokuqala
- Yethula izinambuzane eziwusizo njengama-ladybugs nama-lacewings
- Faka umhlaba we-diatomaceous uzungeze izitshalo ukuze kutholakale izinambuzane ezinwabuzelayo
- Futha uwoyela we-neem ngezinkinga eziqhubekayo zezinambuzane
- Zijwayeze ukushintshanisa izitshalo (ungatshali ubhatata endaweni efanayo iminyaka emi-3-4)
- Susa futhi ubhubhise noma yiziphi izitshalo ezinesifo ngokushesha
Ukuvuna Amazambane Amnandi
Ukuvuna ubhatata ngesikhathi esifanele kanye nobuchwepheshe obufanele kubalulekile ukuze kwandiswe isivuno kanye nokuphila kwesikhathi sokugcina. Izinhlobo eziningi zivuthwa ezinsukwini ezingama-90-120 ngemva kokutshala.
Isikhathi Sokuvuna
- Izinhlobo eziningi zilungele ukuvunwa ezinsukwini ezingama-90-120 ngemva kokutshala
- Vuna ngaphambi kokuba amazinga okushisa enhlabathi ehle ngaphansi kuka-55°F (13°C)
- Ezindaweni ezisenyakatho, vuna ngaphambi kweqhwa lokuqala
- Amaqabunga angase aqale ukuphuzi uma izilimo eziyizigaxa sezilungile
- Ungahlola ngokumba isitshalo esisodwa ngokucophelela ukuze uhlole usayizi we-tuber
Isu Lokuvuna
- Khetha usuku olomile nolunelanga lokuvuna
- Sika imivini noma uyidonse endaweni yokutshala
- Sebenzisa ifoloko noma ifosholo engadini ukuze ukhulule ngokucophelela inhlabathi ezungeze izitshalo
- Qala ukumba amasentimitha angu-12-18 kusuka esitshalweni ukuze ugweme ukulimaza izilimo eziyizigaxa
- Phakamisa izimila emhlabathini ngobumnene, uqaphele ukuthi ungazichobozi noma uzinqume
- Phatha ubhatata osanda kuvunwa ngobumnene kakhulu - izikhumba zawo zonakala kalula
- Vumela izimila zome phansi amahora ama-2-3 uma isimo sezulu sivuma
Isexwayiso: Ubhatata osanda kuvunwa wonakala kalula. Ungalokothi uwageze ngaphambi kokuba uphole, futhi uwaphathe ngobumnene njengamaqanda ukuvimbela ukuphuka okungaholela ekuboleni ngesikhathi sokugcina.

Ukwelapha Nokugcina Isivuno Sakho
Ukupheka kahle nokugcina kahle kuyizinyathelo ezibalulekile ezithuthukisa ukunambitheka okumnandi futhi zandise impilo yokugcina amazambane akho. Ungayeki le nqubo ebalulekile!
Kungani Ukwelapha Kubalulekile
Ubhatata osanda kuvunwa awumnandi kakhulu futhi unezikhumba ezincane ezilimaza kalula.
- Iguqula izitashi zibe ushukela, ithuthukise ubumnandi kanye nokunambitheka
- Welapha amanxeba amancane futhi uqinise isikhumba
- Kwandisa kakhulu isikhathi sokugcina
- Kuthuthukisa okuqukethwe kokudla okunempilo
Inqubo Yokwelapha
- Hlanza inhlabathi eningi (ungawagezi ama-tuber)
- Lahla noma yiziphi izilimo eziyizigaxa ezonakele noma ezigulayo
- Beka ubhatata ungqimba olulodwa emabhokisini angajulile noma kubhasikidi
- Gcina endaweni efudumele (80-85°F/27-29°C), enomswakama (85-90% yomswakama) izinsuku ezingu-7-14
- Izindawo ezinhle zifaka phakathi eduze kwesithando somlilo, endlini yokugezela ene-heater, noma e-attic efudumele
- Ukuze uthole umswakama, beka ibhakede lamanzi ekamelweni noma ulimboze ngamathawula amanzi (hhayi amanzi).

Isitoreji Sesikhathi Eside
Ngemva kokuphola, amazambane agcinwe kahle angahlala izinyanga ezingu-6-10:
- Gcina ku-55-60°F (13-15°C) enomswakama omaphakathi (60-70%)
- Ungalokothi ufake ubhatata efrijini (izinga lokushisa elingaphansi kuka-55°F libangela ukunambitheka okungekuhle)
- Gcina endaweni emnyama ukuze uvimbele ukuhluma
- Gcina kubhasikidi, ezikhwameni zamaphepha, noma emabhokisini ekhadibhodi anomoya ongenisa umoya
- Hlola njalo bese ususa noma yiziphi ezibonisa izimpawu zokonakala
- Phatha ngobumnene ukuvimbela ukudumba
Ukuxazulula Izinkinga Ezivamile
Ngisho nabalimi abanolwazi ngezinye izikhathi bahlangabezana nezinkinga lapho betshala ubhatata. Nazi izixazululo zezinkinga ezivamile:
Kungani imivini yami yamazambane amnandi ikhula ngamandla kodwa ikhiqiza izilimo eziyizigaxa ezimbalwa?
Lokhu kuvame ukubangelwa ukuvundiswa ngokweqile kwe-nitrogen. Ubhatata udinga ukuzala okulingene okugcizelelwe ku-potassium ne-phosphorus kune-nitrogen. I-nitrogen eningi kakhulu ikhuthaza ukukhula kwezihlahla eziluhlaza ngenxa yokukhuliswa kwezitshalo ezinamahlumela. Ukuze kutshalwe izitshalo esikhathini esizayo, nciphisa i-nitrogen futhi wandise i-potassium.
Ubhatata wami mude, mncane, futhi unezinti esikhundleni sokuba mkhulu. Yini ehambe kabi?
Lokhu kuvame ukusho inhlabathi yobumba ehlanganisiwe noma esindayo. Ubhatata udinga inhlabathi ekhululekile, ekhipha amanzi kahle ukuze yakheke kahle. Thuthukisa isakhiwo senhlabathi ngokufaka izinto eziphilayo kanye nesihlabathi ngaphambi kokutshala isizini ezayo. Ukulima izitsha nakho kuyindlela enhle kakhulu kulabo abanenhlabathi esindayo.
Ubhatata engiwuvunile unezimfantu futhi uqhekekile. Ngingakuvimbela kanjani lokhu?
Ukuqhekeka kubangelwa ukuguquguquka komswakama wenhlabathi, ikakhulukazi lapho inhlabathi eyomile ithola imvula enkulu noma ukuchelela. Gcina umswakama wenhlabathi uhambisanayo phakathi nenkathi yokukhula, futhi unciphise ukuchelela phakathi namasonto okugcina angu-3-4 ngaphambi kokuvuna.
Izithombo zami zikabhatata azikhuli kahle ngemva kokutshala kwenye indawo. Kungani?
Amahlumela asanda kutshalwa adinga umswakama ohambisanayo kanye namazinga okushisa afudumele ukuze aqine. Uma amazinga okushisa ehla ngaphansi kwama-55°F (13°C) ebusuku, ukukhula kuzoma. Vikela izitshalo ezincane ezinezembozo zemigqa noma ulinde kuze kube yilapho amazinga okushisa enhlabathi nomoya efudumele njalo ngaphambi kokutshala.
Ngingakwazi yini ukuzigcinela ubhatata wami ukuze ngitshale izithombo ngonyaka ozayo?
Yebo! Khetha izilimo eziyizigaxa eziningana eziphelele, eziphakathi nendawo esivunweni sakho bese uzigcina zodwa ukuze uzitshale. Kodwa-ke, uma uke waba nezinkinga zesifo, kungcono ukuthenga izilimo eziyizigaxa ezingenazo izifo eziqinisekisiwe zesizini ezayo ukuze ugweme ukuqhubeka kwezinkinga.

Isiphetho
Ukutshala ubhatata kuyinto evuzayo ehlanganisa ukulula kokutshala kanye nesivuno esikhulu. Ngokulandela iziqondiso ezikulo mhlahlandlela ophelele, uzobe usendleleni eya ekukhiqizeni ubhatata omnandi, onomsoco odlula kude noma yini etholakala ezitolo.
Khumbula ukuthi ubhatata uyizitshalo ezivumelana nezimo ezingachuma ngaphansi kwezimo ezahlukahlukene uma nje izidingo zazo eziyisisekelo zokufudumala, ukudonsa amanzi, kanye nokuzala okulingene kuhlangatshezwana nazo. Kungakhathaliseki ukuthi utshala emibhedeni yengadi yendabuko noma ezitsheni, izimiso zihlala zifana.
Ukufunda Okuqhubekayo
Uma ukujabulele lokhu okuthunyelwe, ungaphinda uthande lezi ziphakamiso:
- Ukukhulisa u-anyanisi: Umhlahlandlela Ophelele Wabalimi Basemakhaya
- Ukukhulisa upelepele: Umhlahlandlela Ophelele Kusukela Embewini Kuya Ekuvunweni
- Umhlahlandlela Ophelele Wokukhulisa Ama-guava Ekhaya
